17 januari 2007

Web 2.0 en genealogie

Wat is Web 2.0?

Alvorens het te hebben over Web 2.0 en genealogie eerst maar even een uitleg over Web 2.0. Een goede uitleg over wat Web 2.0 is vond ik in het februari nummer van tijdschrift voor Marketing in het artikel Internet verandert, online marketing ook? (pdf):
Over de term Web 2.0 wordt veel gediscussieerd. De term zelf doet echter niet ter zake. Het gaat over de toekomst van het web, over het feit dat mensen zich realiseren dat internet zoals we dat tot nu toe kenden, fundamenteel anders wordt. Op het vertrouwde web (‘Web 1.0’) wordt content (lett.: inhoud) ontsloten via websites, onderhouden door redacteuren en gelezen door gebruikers. De gebruikers navigeren tussen (de hun bekende) websites om op de hoogte te blijven. Recente innovaties brengen hier verandering in. Bloggen is immens populair, steeds meer websites faciliteren actieve participatie van hun gebruikers en online (gratis) diensten verdringen steeds meer traditionele Windows- en Mac-applicaties. Het web ontgroeit de browser en vindt zijn weg naar de desktop, iPods, mobiele telefoons, mediacenters en andere media. En de technologieën die hieraan ten grondslag liggen, zoals RSS (data-syndicatie), AJAX (model voor client-server interactie), XML en Flash, staan volop in de belangstelling. De transitie is goed waarneembaar, maar laat zich lastig definiëren. Web 2.0 is geen nieuwe technologie; het is een nieuwe opvatting over internet die eigenlijk nog het beste te beschrijven is aan de hand van een aantal kernprincipes:
  • Het web is een alomvattend platform;
  • De website is een databron, maar niet de exclusieve aanbieder;
  • Het delen van ideeën en broncode (open source) stimuleert innovatie;
  • De gebruiker is deelnemer, niet alleen ontvanger.

Web 2.0 in een notendop
  1. Content wordt belangrijker dan zijn container. Het web ontgroeit de browser.
  2. Steeds meer websites faciliteren actieve gebruikersparticipatie (social networks en online communities).
  3. Het openstellen van online data en diensten verandert traditionele waardeketens in flexibele ecosystemen.

Web 2.0 en genealogie: 2 voorbeelden

Twee recente voorbeeld van Web 2.0 en genealogie, die vooral inspelen op de gebruikersparticipatie, zijn Geni en Zooof.

Alhoewel Zooof eerder was (zie de posting op Marketingfacts) en internationaal gericht is (want meerdere talen), lijkt de net gelanceerde Geni erg veel aandacht te krijgen in de blogosphere (van Eastman's Online Genealogy Newsletter tot Digg, van Profi tot TechCrunch).

Beide sites maken het mogelijk om een "stamboom" te maken via een zeer gelikte interface. Daarnaast is het de bedoeling dat je e-mailtjes stuurt naar je familieleden om hen te betrekken in het construeren van de "stamboom". Door deze functionaliteit ontstaat er een virale werking: je nodigt wat mensen uit, die weer wat mensen uitnodigen, die weer wat mensen uitnodigen, enz.

De reden dat ik "stamboom" tussen aanhalingstekens plaats is dat ik denk dat het in de praktijk vooral om familierelaties gaat, de levende personen. Een e-mailtje sturen naar mijn bet-overgrootvader zal waarschijnlijk ongelezen blijven ... Voor de "echte" stamboomonderzoekers zijn deze sites denk ik geen tools van belang. Zoiets noodzakelijks als GEDCOM import/export en rapportages ontbreken (nog?). Waar veel stamboomonderzoekers ook hun vraagtekens bij zullen hebben zijn "details" als bronvermeldingen en privacy. Tenslotte, beide sites zijn commercieel: reclame is een belangrijk doel van beide sites (zie ook Commercie op genealogisch Internet).

Afserveren dan maar? Nou niet helemaal....

De serieuze genealogen zullen met deze tools (nog) niet aan de slag gaan, maar het kan wel een jongere generatie enthousiast maken voor genealogie (zie ook Begin de geschiedenisles met een stamboom!).

De huidige offline stamboomprogramma bieden de serieuze genealogen goede middelen. Wel denk ik dat het op termijn meer en meer online diensten zullen zijn die dezelfde functionaliteit bieden plus extra's. Voordelen van online, dus centrale, oplossingen is dat je data-mining achtige acties kunt gaan ontplooien, zeker als de dataverzamelingen groot worden. Denk dan bijvoorbeeld aan functionaliteit als het vinden van mogelijk aanknopingspunten in andere stambomen (Geni zegt dit ook te gaan doen).

Sterkste punt van de twee voorbeelden is, naast de gebruikte innovatieve gebruikersinterface, toch de gebruikersparticipatie. Door de virale werking betrek je veel mensen bij het stamboomonderzoek. Dit soort aspecten van Web 2.0 zijn sterk en moeten we (als bouwers van genealogische software/websites, archiefinstellingen en stamboomonderzoekers) proberen op te pakken en uit te nutten!

13 januari 2007

Mijn advies aan het NGV

Op de homepage van het NGV valt te lezen dat de nieuwe NGV site operationeel is, of beter gezegd de site draait schaduw (men legt dus de laatste hand aan de site). Met mijn interesse in genealogie en internet, en bouwer van diverse genealogische websites, heb ik de site aan een korte evaluatie onderworpen. Hieronder enige openbare adviezen, enkele serieuze meldingen op het gebied van beveiliging heb ik via e-mail aan de webmaster van het NGV gemeld.

Alhoewel de site operationeel is deze nog niet in productie of live. Vandaar dat ik sommige onjuistheden door de vingers zal zien: er zijn diverse pagina's die leiden tot een "niet gevonden" pagina, ook zijn er links die (nog) nergens naartoe leiden (#).
Mijn advies: testen, testen, testen! Zowel handmatig als geautomatiseerd, zodat er geen "broken links" meer zijn. Als bepaalde functionaliteit/inhoud er nog niet is maak hier dan geen niet-werkende links voor aan.

De layout van de nieuwe versie spreekt mij persoonlijk niet zo aan: ik vind de "oude" eleganter en rustiger. Maar smaken verschillen. Qua techniek wordt er een methode gebruikt die erg passé is: frames. Dit zijn een soort vensters in vensters. Aan deze techniek kleven een boel nadelen. Als gebruiker merk je bijvoorbeeld dat je af en toe twee scrollbars moet gebruiken om het geheel te lezen. Wat mij bevreemd is dat er af en toe ook externe sites in de frames worden geladen. Dit kan de suggestie wekken dat de content onderdeel is van de NGV site. Een voorbeeld is het Genealogisch Vademecum van Walter Andreas Groen dat wordt geladen als je in het Kenniscentrum het Woordenboek aanklikt. Ik hoop dat een en ander met toestemming gebeurt, en dan kan je het natuurlijk ook uitleggen als erkenning voor meneer Groen... (zo niet, mijn advies aan meneer Groen, zoek met Google naar frame breakers)
Mijn advies: gebruik geen frames, zeker niet om externe sites binnen je eigen site te tonen. Maak duidelijk als iets een externe site is en geef aan dat de auteur hiervoor toestemming heeft gegeven (uiteraard alleen als dat zo is).

Een feit waarvan ik me pas goed bewust werd toen ik de site door bladerde is dat de site vooral is gericht op de leden van het NGV. In deze tijd van social networks en online communities vind ik dat het NGV hier een verkeerde (of in ieder geval zeer behouden) keuze heeft gemaakt. Door de drempel tot deelname laag te maken of weg te nemen wordt de deelname (van ook niet-leden) veel groter, iets waar de NGV leden ook weer van profiteren.

Diverse functionaliteit is pas toegankelijk nadat je bent ingelogd. Het registreren door niet leden (waarom moet ik hiervoor postcode en woonplaats verplicht invullen?) is mogelijk, maar wel "beperkte tijd geldig". De registratie maakt het mogelijk om de profielen te doorzoeken, dit is een functonaliteit die te vergelijken is met het Wie (onder)zoekt wie? register die zich niet beperkt tot NGV leden. Maar het aanmelden van nieuws en agenda punten blijft onmogelijk voor niet-leden, iets wat in deze tijd van user-generated content toch achterhaald is. Om nog even terug te komen op het profielenboek, is dit niet een concurrurent van de eigen Contactdienst?
Mijn advies: maak een keuze tussen profielenboek en Contactdienst, of integreer deze! Ook kunt u leden helpen door het Wie (onder)zoekt wie? register te integreren, hiervoor is een API beschikbaar die uw ontwikkelaars gratis kunnen gebruiken.

Een vereniging als het NGV is altijd op zoek naar nieuwe leden. Door de website werd ik niet echt overtuigd van de voordelen. Op de pagina waar je je kunt opgegeven staan geen prijzen, waarom niet? Als je je "tijdelijk" registreert is er de unieke mogelijkheid om geïnteresseerden over te halen, deze marketing opportunity wordt echter niet gebruikt.
Mijn advies: maak van de website enerzijds een tool die meerwaarde biedt voor u leden, wees hierin ook genoeg onderscheidend van andere niet-leden gebonden initiatieven, en, gebruik de site ook om nieuwe leden binnen te halen. Wilt u echt vernieuwend zijn, zeg maar Web 2.0, vorm de site dan om tot een social network site voor stamboomonderzoekers!

Tot mijn grote verbazing is de nieuwe website niet geïntegreerd met NGV's stamboom site. Dit vind ik een groot gemis. Alhoewel de stamboom site al geruime tijd niet meer groeit en ontwikkeling stil lijkt te staan (ook al staat er "Onze site is een succes. Dagelijks komen er accounts bij.") had ik toch verwacht dat de zoekfunctie van de nieuwe site ook de stambomen zou doorzoeken. Nu ik over nadenk, ook andere zoekfunctionaliteit zou geïntegreerd kunnen worden, doorzoek ook de Contactdienst en Links (heeft dit trouwens bestaansrecht gezien de groot aantal genealogische linkverzameling sites die er al zijn?).
Mijn advies: integreer stamboom.ngv.nl in ieder geval in de zoekfunctionaliteit, en, maak de stamboom site weer tot leven (of ga een samenwerking aan met Genealogie Online ;-). Probeer alle NGV sites te integreren (ik realiseer mij dat dit een zeer grote opgave is). Zorg in ieder geval dat de zoekfunctie prominent op elke pagina zichtbaar is (bijvoorbeeld rechtsboven), dit is een veelgebruikte functie binnen websites die je altijd in de buurt wilt hebben.

Tenslotte nog wat kleine puntjes:
  • Waar komen de kaarten vandaan? Bronvermelding!
  • Is de webmaster hetzelfde als webredactie? De contact links zijn hetzelfde...
  • Bij het zoekscherm staat dat je één of meer letters moet invullen. Je hoeft echter niets in te vullen. Dit kan op termijn (als de inhoud al maar toeneemt) performance problemen veroorzaken. Dus: dwing minimale invoer af.
  • Bij Uitwisseling > Collecties staan een link naar Stamboom.nl. Eh, ik denk dat er Stamboom.ngv.nl wordt bedoeld...
  • Reglementen en Statuten zijn PDF documenten, zorg dat dit voor gebruikers duidelijk is, niet iedereen heeft een PDF lezer geïnstalleerd. Of beter, maar er gewoon HTML van.
Op de website van de NGV stond alleen een melding dat er een nieuwe site was. Helaas geen uitnodiging om feedback te geven. Een gemiste kan, waar ik de NGV ook graag mee help. Ik heb op het Stamboom Forum een item aangemaakt waar stamboomonderzoekers hun lovende en opbouwende kritieken kunnen uiten over nieuwesite.ngv.nl.

NGV: Succes met de nieuwe site!

04 januari 2007

Begin de geschiedenisles met een stamboom!

Als ik op al de jaren onderwijs terugkijk die ik heb "genoten", dan valt me het rendement erg tegen, vooral van de middelbare school. De hoeveelheid informatie die (bij mij) is blijven hangen is maar een fractie. Grotendeels wordt dit denk ik veroorzaakt door dagelijks niet gebruiken en interesse ten tijde van het "innemen" van de leerstof.

Als je naar de geschiedenislessen kijkt op de middelbare school dan zijn de rapportcijfers bijna het enige wat ik er aan over heb gehouden. Gezien mijn huidige hobby van genealogie ervaar ik dit vaak als jammer en kwalijk. Bij mijn stamboomonderzoek wil ik ook de context van personen in mijn stamboom weten: in wat voor tijd leefden mijn voorouders, wat voor historische gebeurtenissen vonden er plaats, enz. Genealogie heeft dus mijn interesse voor geschiedenis aangewakkert. Maar eigenlijk dus te laat...

Dus hierbij een tip voor geschiedenisleraren (in het middelbaar onderwijs): Begin de geschiedenisles met een stamboom!

Als je bijvoorbeeld in de brugklas de leerlingen een stamboom of kwartierstaat laat maken dan breng je hen op een persoonlijke wijze in contact met het verleden. Het wekt interesse, een belangrijke motivatie bij leren! Als iets de interesse heeft blijft de kennis ook beter hangen. Nadat de leerlingen hun ouders, grootouders, enz. in kaart hebben gebracht kun je als geschiedenisleraar de vraag stellen in wat voor tijd de grootouders leefden. De "normale" geschiedenisthema's zijn dan eenvoudig in te haken. Bij elk onderwerp kan de geschiedenisleraar er weer op wijzen dat een bepaald stukje geschiedenis ook hun voorouders "raakte". De belangrijkste taak voor een leraar is volgens mij het enthousiasmeren van leerlingen (en pas daarna aandragen van kennis en kunde). Het persoonlijk maken (en het laten inzien van nut) is hierbij een handig instrument!

Middelen voor scholieren om een stamboom te maken hoeven niet geavanceerd te zijn. Meer dan een A5 blok mag toch het archief niet in ;-) Maar een site als ZOOOF (The Family Network) - voor de echte genealoog geen aanrader - zal de doelgroep (leerlingen middelbaar onderwijs) aardig aanspreken: flashy en "web 2.0".

Verder zijn er vast wel (technisch) product managers bij Kennisnet te poren voor het idee. Stichting Kennisnet Ict op School is de publieke ict-ondersteuningsorganisatie van, voor en door het onderwijs. De stichting behartigt de belangen van de Nederlandse onderwijssector op het gebied van ict, biedt hulpmiddelen bij het maken van keuzes voor ict-producten en diensten en levert educatieve diensten en producten om het leren te vernieuwen. Hang het stamboomonderzoek op aan de Websitemaker of ThinkQuest, laat de stambomen indexeren via Davindi, en/of gebruik één van de open-source stamboom programma's die er op het vlak van genealogie is te vinden. Samenwerking is uiteraard mogelijk, graag zelfs! Performance is geen issue ;-)