17 september 2007

Een nieuwe fase in genealogisch onderzoek


Een nieuwe fase in genealogisch onderzoek, zo noemt de Nationale Werkgroep Genetische Genealogie de toepassing van DNA-techniek in het stamboomonderzoek. In onder andere een bericht op het Stamboom Forum geven zij aan deelnemers te zoeken voor het Project Genetische Genealogie in Nederland. Het project is een initiatief van het Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde in het kader van de viering van haar 125-jarig bestaan (in 2008), in samenwerking met de Nederlands Genealogische Vereniging en de Zuidhollandse Vereniging voor Genealogie Ons Voorgeslacht.

In het Engelstalige domein zijn er al veel services op het gebied van Genetische Genealogie (of Genografie). Websites als http://www.dnaheritage.com/, http://www.ybase.org/, http://dnacommunities.com/, http://www.ancestrybydna.com/, http://www.dnaancestryproject.com/ en http://dna.ancestry.com/ bieden informatie, databases en services, sommige charitatief, anderen commercieel. Ook in Nederland zie je al websites die diensten aanbieden op dit vlak zoals mijndna.nl.

Naast veel uitleg over "DNA family trees" worden her en der ook al vraagtekens gezet bij de gevaren van DNA onderzoek: Is Genetic Genealogy Potentially Dangerous? en More Commentary on Genealogy DNA Research and Our Health door Leland Meitzler en Personal Genomics and the End of Insurance door Dick Eastman.

Het DNA-onderzoek van het Project Genetische Genealogie in Nederland blijft beperkt tot 16 markers, die voor de genealogie van belang zijn. Het onderzochte materiaal zal nergens anders voor gebruikt worden. Erfelijke ziekten kunnen en zullen bijvoorbeeld hier niet uit aangetoond worden. Het materiaal blijft alleen bewaard voor dit onderzoek wat contractueel vastgelegd wordt tussen de deelnemende verenigingen en het Forensisch Laboratorium van de Rijksuniversiteit Leiden onder leiding van Professor Peter de Knijff. Wat ik mij hierbij overigens afvraag is wat de eigenaar van het DNA hierin te zeggen heeft!

Een voorbeeld van een Y-Chromosoom Analyse is te vinden op de website van Bert de Friest. De Nationale Werkgroep Genetische Genealogie (met oa. Hans Aeijelts Averink, Leo Barjesteh van Waalwijk van Doorn, Toon van Gestel en Ben de Keijzer) geeft aan dat "genetische genealogie antwoord geeft op de interessante vraag welke route uw verre voorouders hebben gevolgd in de afgelopen duizenden jaren om daar terecht te komen waar u ze in de bronnen uiteindelijk tegenkwam. Dit onderzoek geeft tevens antwoord op de vraag tot welke ‘grotere stam’ van de menselijke familie u behoort." Wat de concrete resultaten zijn (en hoe het helpt bij stamboomonderzoek) blijft voor mij toch wel wat vaag.

Het project zal bestaan uit het verzamelen van zowel genetisch als genealogisch materiaal van enige honderden Nederlanders via het afnemen van wangslijm (middels het eenvoudig schrapen met een stokje van de binnenkant van de wang), kosten € 155,- per persoon. Wat ik jammer vind is de gekozen datum: 24 januari 2008 (13:30-15:00), een doordeweekse dag... Het laboratorium zal het DNA van de deelnemers ook vergelijken met het DNA dat bij het laboratorium al bekend is uit archeologisch onderzoek. Te noemen de Graven van Holland, de opgraving van het middeleeuwse kerkhof te Eindhoven, het verzamelde materiaal voor de zoektocht naar de ‘Oer-Vlaardinger’ e.d. Het is de bedoeling om de eerste resultaten medio 2008 aan de deelnemers mee te delen. Tijdens het congres dat in oktober 2008 zal worden gehouden, zullen de bereikte resultaten naar buiten worden gebracht.

Al met al lijkt mij dit een leuk (innovatief) project! En daar ik met een "hardnekkige puzzel" zit (waar komt de militair Joseph Coret, stamvader van de Coretten in Nederland, vandaan?) en gewoon nieuwsgierig ben heb ik me dan ook aangemeld als deelnemer! Wilt u ook deelnemen? In het Deelnemers gevraagd voor het Project Genetische Genealogie in Nederland bericht op het Stamboom Forum vindt u ook de contact gegevens.

Via deze weblog zal ik u op de hoogte houden van het proces en de resultaten! Reeds opgedane ervaringen op het vlak van genetische genealogie verneem ik trouwens ook graag (het liefst via commentaar op dit artikel)!

07 september 2007

Kwaliteit dienstverlening archieven

Kwaliteitsmonitor Dienstverlening Archieven 2007

In 2007 start er weer een Kwaliteitsmonitor Dienstverlening Archieven. In 2000 is DIVA begonnen met het ontwikkelen van de Kwaliteitsmonitor. Erfgoed Nederland zet deze succesvolle traditie voort. [....] De vragenlijst is dit jaar ook interactief: instellingen ontvangen naast een papieren versie ook een online vragenlijst. Archiefbeherende instellingen die willen deelnemen aan de landelijke Kwaliteitsmonitor 2007 kunnen zich per e-mail of per brief opgeven bij Erfgoed Nederland.

Bron: http://www.erfgoednederland.nl/erfgoedsector/archieven/projecten-en-diensten/kwaliteitsmonitor

Voor archieven lijkt mij deze tweejaarlijkse Kwaliteitsmonitor een goed hulpmiddel om inzicht te krijgen in de waardering die hun gebruikers hebben van de dienstverlening (website en studiezaal). Je komt links naar de Kwaliteitsmonitor 2007 (die loopt tot 12 oktober 2007) tegen op diverse sites, zoals het Nationaal Archief, het Gelders Archief en het Zeeuws Archief.

kwaliteit-zeeuws-archief

De vragenlijst is anoniem. Het invullen kost ongeveer 10 minuten (per archiefinstelling). De vragen die gesteld worden (zie een complete vragenlijst van het gemeentearchief Roermond in PDF) zijn gegroepeerd in een 8-tal categorieën: Internet, Fysiek bezoek, Schriftelijk contact, Telefonisch contact, Kosten, Productinformatie, Overall waardering, en, Algemene vragen (over u zelf). Omtrent de categorie Internet kunnen bijvoorbeeld cijfers gegeven worden over de volgende aspecten:
    • de bereikbaarheid van de website
    • de mate waarin op de website steeds duidelijk is waar u zich bevindt (duidelijke navigatie)
    • het gemak waarmee bezoekersinformatie, zoals adres, telefoonnr, openingstijden en routebeschrijving kan worden gevonden
    • de mate waarin op de website duidelijk wordt gemaakt in welke collecties of databanken online kan worden gezocht
    • het gemak waarmee kan worden gezocht
    • de hoeveelheid gedigitaliseerde informatie op de site
    • de duidelijkheid van de teksten op de site (geen vakjargon)
    • de actualiteit van de site
    • wat is uw oordeel over de website van het Nationaal Archief als geheel?

Vragen over toegankelijkheid van de website (werkt de site in uw browser, is het lettertype duidelijk genoeg, is de kleurstelling niet te druk, enz.) ontbreken helaas. Ook had ik graag hier en daar vrije invoervelden gehad, zodat ik als ge-enqueteerde ook vrij opmerkingen/suggesties/klachten kan geven. Wellicht iets voor de Kwaliteitsmonitor 2009?!

Alhoewel er wel kosten aan deelname aan de Kwaliteitsmonitor verbonden zijn (490 euro incl. BTW) bevreemd het mij wel dat niet elke archiefinstelling hun gebruikers via deze Kwaliteitsmonitor om input vraagt. Als ik even "dicht bij huis" kijk dan lijken bijv. http://www.cbg.nl/ en http://www.gemeentearchief.denhaag.nl/ niet mee te doen. Jammer.

Archieven.nl-prijs 2007

Een andere manier om iets te weten te komen over de kwaliteit van de website (niet studiezaal) van archiefdienst of historische vereniging is de Archieven.nl-prijs van DE REE archiefsystemen. Het is een wedstrijd met als prijs een geldbedrag (en eer) en heeft een kundige jury, bestaande uit Frank Keverling Buisma (oa. Rijksarchivaris Gelderland), Frans Smits (hoofdredacteur Historisch Nieuwsblad) en Eric Velleman (oa. instigator van het waarmerk Drempelvrij.nl). Vorig jaar (2006) is de website van het Tresoar uitgeroepen tot beste archievensite en Stichting Noviomagus is uitgeroepen tot beste historische vereniging website. Naast het hoofdthema 'optimale toegankelijkheid via internet', zal er dit jaar extra aandacht besteed worden aan het onderwerp drempelvrij internet. Ik ben benieuwd of de winnaars ook een keuring aangeboden krijgen...

Op dit moment hebben zich 8 archiefdiensten en 19 historische verenigingen aangemeld, waaronder ook "mijn" Genealogie Online! De enige voorwaarde voor deelname is dat de historische website toebehoort aan een archiefdienst of historische vereniging. Dus ook nu had ik eigenlijk wel meer archieven (en historische verenigingen) als deelnemer verwacht. Het is mogelijk om de eigen website, maar ook die van een ander aan te melden. De sluitingsdatum van de Archieven.nl-prijs 2007 is 30 september 2007. Er is dus nog tijd om uw (favoriete) website van archief of historische vereniging aan te melden.