28 september 2011

Stamboom bouwen via WieWasWie, van de familie of de voorouders?

Na een eerste blik op de Zoeken naar personen functionaliteit van het in gebruikerstest zijnde WieWasWie, zal er in dit artikel gekeken worden naar een tweede prominente functie: Stamboom bouwen. Ten opzichte van Genlias (en de Digitale Stamboom) een nieuwe functie! De gedachte was waarschijnlijk: een koppeling leggen tussen gevonden personen/documenten en de stamboom is toch logisch?

mijnhome

Een nieuwe stamboom kan gestart worden vanaf scratch of door vanuit het eigen stamboomprogramma de gegevens te exporteren naar GEDCOM formaat en deze te uploaden naar WieWasWie. Dit laatste lijkt handig vanwege de Matches functionaliteit (vergelijkbaar met de Aanknopingspunten op Genealogie Online), maar de functie op WieWasWie levert op dit moment niet meer op dan een time-out foutmelding. Het is nog een beta versie, dus nog even wachten wat dit ons gaat brengen.

Leggen van relaties

Bij het toevoegen van personen valt direct op dat je alleen personen kunt toevoegen als relatie (vader, moeder, zoon, dochter, broer, zus of partner) van een reeds bestaande persoon in de stamboom. Wil je een persoon toevoegen waarvan je de relatie tot de familie (nog) niet weet (of het geslacht niet weet) dan kun je deze persoon dus niet toevoegen, of je moet een nieuwe stamboom maken, maar koppelingen tussen stambomen (van jezelf of anderen) zijn niet mogelijk.

Dit is vooral lastig als je via Personen zoeken een document op WieWasWie hebt gevonden die je wilt koppelen aan je stamboom. Via ‘Koppel dit document’ kun je het document koppelen aan een bestaande persoon in de stamboom op WieWasWie. Via ‘Maak nieuwe persoon aan’ krijg je de mogelijkheid om op basis van één van de namen die voorkomen in het document een nieuwe persoon in de stamboom te maken. Deze persoon kan echter alleen toegevoegd worden nadat je hebt aangegeven wat de relatie is tot een bestaande persoon in de stamboom. Ik ervaar deze wijze van stamboom bouwen op basis van bronmateriaal erg beperkend.

www-doc

Gegevens vastleggen

Een andere beperkende factor in het stamboom bouwen op WieWasWie is de hoeveelheid gegevens die je kunt vastleggen bij een persoon:

www-bewerk

Naast de hierboven getoonde velden (waar enkele kleine controle op zitten) is er één algemeen notitie veld per persoon, daar zal je dus – ongestructureerd – de gegevens in moeten stoppen van doop, begrafenis, beroepen, opleiding, titel, geloof, adressen, getuigen, notities bij gebeurtenissen en het meest belangrijke: de bronvermeldingen!

Wat opvalt is de prominente plaats voor de foto (maar één?) en het e-mail adres. Van het merendeel van mijn voorouders heb ik geen foto (van sommige wellicht de grafsteen) en ook geen e-mail adres, wel van recente generaties, zeg maar de familie. Maar op WieWasWie vind ik geen documenten van de familie, wel veel van mijn voorouders…

Ook op andere pagina’s word ik tussen voorouders en familie geslingerd. Zo moedigt WieWasWie mij uit om mijn personen in de stamboom uit te nodigen (en berichten met hen uit te wisselen), terwijl aan de geboortedatum toch wel duidelijk is dat zij hoogstwaarschijnlijk niet meer leven…

www-personen

Tevens wordt er een kalender geboden, ook hier denk ik toch meer aan familie dan voorouders. Want om nu doodleuk in de kalender te melden dat een verre voorouder vandaag jarig is vind ik toch raar, noem het dan historische feiten.

Weergave stamboom

Naast een tekstuele weergave van persoonsinformatie is er een grafische weergave van de stamboom. Dit wordt in de browser getoond en technisch gerealiseerd door een Microsoft Silverlight component (Family.Show). Inspectie van de broncode van dit verlaten open-source project leert dat WieWasWie versie 3.0 gebruikt. Jammer, want er is ook een versie 4.0 die uitgebreider is qua gegevens en ook op het gebied van GEDCOM beter is.

www-familieshow

Bovenstaand voorbeeld laat een gezin met 3 kinderen, de ouders van de moeder en een broer van de vader zien: toch wel een zoekpuzzeltje.  Maar bij gebruik van grotere datasets gaat het leuke van de weergave er al snel af, dan wordt het rondweg een onoverzichtelijk zooitje:

www-familyshow-coret

In de categorie “grappig” valt de slider links onder in de grafische viewer. Hiermee kun je het jaartal instellen: hoe verder je terug gaat in de tijd hoe meer personen in de stamboom vervagen. Het biedt dus een soort tijdbeeld. Jammer is alleen weer dat de leeftijden (weergegeven onder de naam, na de jaartallen van geboorte en overlijden) niet heel accuraat zijn. Wanneer de overlijdensdatum niet bekend is of door de GEDCOM import niet goed wordt geïnterpreteerd dan leven ze gewoon en krijg je absurde leeftijden als 197 jaar.

Gegevens invoeren en exporteren

Wanneer er een GEDCOM bestand wordt ge-upload zal niet alle informatie beschikbaar komen in de stamboom op WieWasWie, simpelweg omdat het datamodel vrij beperkt is. Dit geldt dus ook voor de GEDCOM export.

De functionaliteit om gevonden documenten te koppelen aan personen in de stamboom lijkt een sterke. Immers een goede stamboom wordt ondersteund door “bewijsmateriaal”. Elke akte die een genealoog vindt kan een bepaalde relatie of gebeurtenis bekrachtigen. Helaas werkt de koppelfunctie niet als echte bronvermeldingen. Er is alleen een link tussen document en persoon, bij welke gebeurtenis deze link hoort kun je niet vastleggen. Documenten kunnen ook iets zeggen over relaties tussen personen, ook dit kun je niet vastleggen in WieWasWie.

Helaas wordt het nut van deze functie ook erg ingeperkt door het feit dat deze koppelingen tussen document en persoon niet weer uit WieWasWie zijn te halen. Wanneer de gegevens geëxporteerd worden vanuit WieWasWie naar GEDCOM dan ontbreekt deze zeer nuttige informatie namelijk, evenals de foto en het “familieverhaal”.

Het oordeel

Het was u wellicht al opgevallen: ik ben niet zo te spreken over het Stamboom bouwen deel van WieWasWie. Ik denk dat de geboden beperkte functionaliteit weinig stamboomonderzoekers blij zal maken.

Dat archieven (en kennispartner CBG) een product bieden, die het vastleggen van bronnen bij genealogische gebeurtenissen zo slecht ondersteunt, vind ik nog het meest teleurstellend. Je zou verwachten dat er juist op dit punt vanuit expertise in methodisch onderzoek getoond zou worden hoe het wel moet!

Het Stamboom bouwen lijkt erg gericht op het “warme deel” van de stamboom, de levende familie. Dan is een foto leuk, ga je elkaar uitnodigen, is niet alle informatie relevant en GEDCOM ondersteuning geen issue. Maar GEDCOM import en export wordt wel geboden evenals het koppelen van gevonden documenten aan personen in vooral het “koude deel” in de stamboom. Dit gebrek aan focus voelt als een spagaat. Gaat het nu om de familie of de voorouders?

Wellicht moet het antwoord op deze vraag gevonden worden in het derde onderdeel van WieWasWie: Resultaten delen. Op de samenwerkingsmogelijkheden en privacy aspecten kom ik dan ook zeker terug.

26 september 2011

WieWasWie, de Google voor historische documenten en persoonsinformatie?

Afgelopen vrijdag is - na enkele weken uitstel - de gebruikerstest van WieWasWie gestart. Een groep van zo’n 50 gebruikers, waar onder deze blogger, is losgelaten op de opvolger van Genlias en de Digitale Stamboom. Hoe WieWasWie eruit ziet, hoe het “voelt” en wat opvalt zal ik in een serie artikels via dit weblog delen.

www-home

Het openingsscherm (homepage) van WieWasWie toont duidelijk de belangrijkste onderdelen: Personen zoeken, Stamboom bouwen en Resultaten delen. Via een knop rechtsboven kun je inloggen (na eenmalige registratie), zodat er persoonlijke functionaliteit geboden kan worden (na inloggen wordt hier je screenname getoond).

Bij de registratie komen ook de abonnementen om de hoek kijken. Je hebt het gratis en proef abonnement en de betaalde abonnementen: Basis (€30/jaar) en Premium (€54/jaar). De abonnementen pagina beschrijft in een overzichtelijke tabel de verschillende tussen de abonnementsvormen. De ruimte voor stambomen en user generated content en het downloaden van scans vormen de belangrijkste verschillen tussen de verschillende abonnementen.

In dit artikel ga ik in op het eerste deel: Personen zoeken. Dit is het “vernieuwde Genlias”, het onderdeel om personen en documenten/scans te vinden. Waar de performance van Genlias één van de bottlenecks was, moet WieWasWie op dit punt dan ook scoren!

Eenvoudig zoeken

www-zoekresultaten

Het zoeken naar Coret levert rap 82 documenten op, die verdeelt over 9 pagina’s overzichtelijk worden getoond. Ok, dan maar eens zoeken naar een populaire naam als Jansen. Pats: 200.141 resultaten die weer heel rap gepagineerd getoond worden. Wildcards zoals ? (voor een willekeurig teken) en * (voor meerdere willekeurige tekens) kunnen ook gebruikt worden. Zou ik ook alleen met een * kunnen zoeken? Pats: 39.206.496 resultaten verdeeld over 3.919.419 pagina’s. Het Genlias maximum van 500 resultaten is echt passé! En de snelheid voelt aan als Google!

Uiteraard moet hierbij wel aangetekend worden dat er nu slechts een beperkte gebruikersgroep actief is op de beta site van WieWasWie. Het is dus even afwachten of de op Solr gebaseerde zoek- en indexeringssoftware en hardware ook grotere aantallen gebruikers en piekbelastingen na een aflevering van Verborgen verleden goed aan kan…

En als klap-op-de-zoek-vuurpijl: de (eenvoudige)zoekfunctionaliteit komt ook voor derden beschikbaar via een webservice! Dit betekent dat ontwikkelaars via een API de zoekfunctionaliteit in een andere website kunnen gebruiken. Zoeken via deze webservice is ook weer rap. Eens bedenken hoe ik deze API kan inzetten…

Terug naar de website. Naast de zoekresultaten staan filters waarmee je je zoekvraag eenvoudig en snel kunt verfijnen: op datum, collectiegebied (zoals provincie), documenttype (dus BS Huwelijk, VOC, …) en rol (Vader, Moeder, …). Dit werkt erg prettig en rap. Het sorteren van de resultaatlijst gaat zoals verwacht: door op de kolom kop te klikken en ook weer rap.

De lijst met zoekresultaten bevat per document enkele icoontjes. De meest spannende is het “scanner” icoontje dat – als het niet vervaagd is weergegeven – aangeeft dat er een scans zijn van het betreffende document. Aan de rechterkant nog een tweetal icoontjes: een “koppel” icoontje om het betreffende document te koppelen aan een persoon in de stamboom op WieWasWie (meer hierover in een volgende artikel) en een “ster” icoontje om het betreffende document in je favorieten lijst op te nemen (dat via je dashboard weer terug is te zien).

Uitgebreid zoeken

Naast het “eenvoudig zoeken” die zoekt in de velden voornaam, achternaam, patroniem, stamboomnaam en personen in openbare stambomen op WieWasWie is er ook een “uitgebreid zoeken” mogelijkheid.

www-zoeken-uitgebreid

Het onderste gedeelte is pas zichtbaar als je een documenttype kiest (bij het veld “Zoeken in"). Na selectie, in bovenstaand voorbeeld viel de keuze op VOC, verschijnen voor dat documenttype specifieke zoekvelden. Handig! Ook deze zoekmogelijkheid is weer rap en vrijgevig. Je kunt zoeken op meerdere zoektermen, maar ook bijvoorbeeld alleen op beroep (zoeken op beroep ‘boekverkoper’ levert 154.956 resultaten op).

Zoekresultaat

Na het klikken op een zoekresultaat kom je op de pagina die het gevonden document toont.

www-document

Her en der mis ik hier wat informatie, zoals datum of aktenummer, sommige tekstdelen zijn Engels en nog niet alle logo’s van de deelnemende instanties zijn goed. Maar daarvoor zijn we aan het testen!

Als er één of meerdere scans zijn dan zie je kleine varianten hiervan afgebeeld met de mogelijkheid om deze te bekijken (er opent dan een viewer waar je kunt inzoomen), te downloaden en te printen (van een redelijke, maar niet hoge kwaliteit). Het downloaden van de scans is alleen beschikbaar voor betalende abonnees.

Dit downloaden gaat iets anders dan ik had verwacht: na het klikken op de Download link verschijnt de melding dat er een e-mail is verstuurd met downloadinstructies, de e-mail verschijnt enkele seconden later in mijn mailbox. In deze e-mail zit een link die dan de scan via je browser download. Het waarom van deze e-mail-omweg ontgaat mij enigszins…

Via het persoonlijke dashboard (hieronder afgebeeld) kun je later via het Downloads tabblad een overzicht krijgen van alle gedownloade scans en bijbehorende informatie. Dat is erg handig want de scan die je download heet “0001.jpg”, dus zelf snel hernoemen op basis van de document informatie is wel aan te raden.

www-dashboard
Je screenname wordt wel erg vaak getoond, alsof ik mijn eigen naam niet ken…

Wat ik mis

De Genlias Monitor gaat op hetzelfde moment als Genlias verdwijnen, hetzelfde geldt voor de Digitale Stamboom Monitor. Een monitor functie die een seintje geeft als er nieuwe zoekresultaten beschikbaar zijn zal door WieWasWie geboden gaan worden. Deze toegezegde monitoring functionaliteit zit niet in deze eerste versie, die volgt later. Ik ben wel benieuwd of er dan ook de mogelijkheid komt om een lijst van resultaten te downloaden in PDF en/of GEDCOM formaat…

Een functionaliteit die bijvoorbeeld het Nationaal Archief en Regionaal Archief Leiden al wel bieden is een zogenaamde Vaste URL (of permanent url) bij documenten (de akte of zoekresultaat). Bij deze websites heeft elk document een adres die lange tijd - denk in termen van decennia en langer - blijft bestaan, dus ook als resultaten opnieuw worden ingeladen of als de site verhuist of gereorganiseerd wordt. Dergelijke Vaste URL’s zijn ideaal om op te nemen bij de eigen genealogische gegevens. Of de adressen van de documenten in WieWasWie “langer houdbaar” zijn weet ik niet, melding van Vaste URL’s wordt er in ieder geval niet gemaakt.

In vervolg artikels…

Tot zo ver een eerste indruk van de Personen zoek functionaliteit van WieWasWie. Let wel: het is een beta versie van WieWasWie, dus fouten kunnen nog hersteld worden en functies, teksten en afbeeldingen kunnen nog wijzigen.

Na dit redelijk positieve relaas zal ik in volgende artikels de Stamboom bouwen en Resultaat delen onderdelen van WieWasWie bespreken, hierover ben ik minder enthousiast… Maar wellicht zal ik ook schrijven over de rijkheid aan helpteksten (de bijdrage van kennispartner CBG), beveiliging (doen ze het beter dan Gemeentearchief Rotterdam?), privacy en kleine lettertjes, en/of (belonings)punten…