23 mei 2012

Genealogen: start een weblog!



Een weblog of blog is een persoonlijk dagboek op een website dat regelmatig, soms meermalen per dag, wordt bijgehouden. Meestal gaat het om teksten die in omgekeerd chronologische volgorde verschijnen. De auteur, ook blogger genoemd, biedt in feite een logboek van informatie die hij wil meedelen aan zijn publiek, de bezoekers van zijn weblog. Meestal gaat het om tekst, maar soms ook foto's (een fotoblog), video (vlog) of audio (podcast). Weblogs bieden hun lezers vaak de mogelijkheid om – al dan niet anoniem – reacties onder de berichten te plaatsen. Bron: Wikipedia


Een weblog is een ideaal middel om stukjes familiegeschiedenis te delen of mooie resultaten van stamboomonderzoek te presenteren! Ook archieven gebruiken weblogs op nieuws te melden of verhalen achter archiefstukken te beschrijven. U kunt via uw weblog een bepaalde boodschap uiten, uw mening omtrent actualiteiten of software/websites spuien, om hulp vragen, mooie materiaal ten toon spreiden of gewoon verhalen vertellen. De doelgroep kan de familie zijn of collega stamboomonderzoekers, maar uw weblog wordt ook geïndexeerd door Google waardoor de teksten die u schrijft een diversiteit aan bezoekers zullen trekken.

U hebt het zelf in de hand, u bent de uitgever zoals ook onderstaande video (in Engels met Nederlandse ondertiteling) laat zien:



Er zijn vele aanbieders van gratis weblog software, zelf gebruik ik voor deze weblog Google's dienst Blogger.com. Blogger.com is Nederlandstalig, eenvoudig te gebruiken en is met je Google account zo aan te maken (heb je nog geen Google account, ook dat is zo aangemaakt). Voor het opzetten van een weblog hoef je dus geen software te installeren, je hebt alleen een browser nodig! Het aanmaken van een weblog houdt oa. in dat je de weblog een naam geeft. Ook kun je de opmaak aanpassen door te kiezen uit diverse sjablonen.

Nadat het weblog is aangemaakt kun je artikels plaatsen. Via een eenvoudige tekstverwerker kun je bij Blogger.com je artikels schrijven, afbeeldingen plaatsen (door bijv. uw eigen foto's/scans te uploaden) en links leggen naar andere websites/blogs. Hieronder een afbeelding van deze blogposting "in wording".



Het adres van uw weblog kunt u bekend maken bij uw 'doelgroep' via e-mail, andere bloggers,  Twitter/Facebook/Hyves, en, als deze te maken heeft met genealogie, via de Weblogs sectie van de Stamboom Gids. 

Heeft u inspiratie nodig voor uw genealogische weblog, kijk dan eens naar de volgende voorbeelden:
Probeer het eens! Bevalt het niet, dan kunt u de weblog altijd weer verwijderen. En heeft u naar aanleiding van dit artikel een weblog gemaakt of nog vragen, laat het weten via de commentaar functie van deze weblog.

14 mei 2012

Archiefwebsites op de tablet en smartphone

Tilburg op de kaart op de tabletToegankelijkheid is volgens Digitaal Erfgoed Nederland: “De eigenschap van een website om een zo breed mogelijke groep van gebruikers ten dienste te zijn.” In dit artikel staat de toegankelijkheid van websites in de erfgoedsector centraal. Heel concreet: kan ik websites van archieven ook goed op mijn tablet en smartphone bekijken?

Mobiele toekomst

Het gebruik van Internet verschuift van de PC naar mobiele apparaten. Op RootsTech 2012 gaf Tim Sullivan, de CEO van Ancestry.com, aan, dat al 12% van het verkeer naar hun website (zo’n 1 miljard pageviews per maand) van een smartphone of Internet tablet komt. Op een website als Genealogie Online (zo’n 8 miljoen pageviews per maand) zie ik het mobiele gebruik al naar de 7% kruipen!

Het is dus zaak dat websites ook toegankelijk moeten zijn (of gemaakt moeten worden) voor het publiek met mobiele apparaten, of zijn ze het al?

Mobiele apparaten

Voor de test van toegankelijkheid van websites van archieven heb ik de volgende apparaten gebruikt:

  • Smartphone > Samsung Galaxy Nexus (1280x720 pixels, 4.65 inch scherm, Android 4.0, Android browser)
  • Tablet > iPad (2048x1536 pixels, 9.7 inch scherm, iOS 5.1, Safari browser)
  • Laptop > HP DV7 (1920x1080 pixel, 17.3 inch scherm, Windows 7, Chrome browser)

Een bonte rij met specificaties, bijna op elke vlak anders. Onderstaande afbeelding toont hoe de drie apparaten de publiekswebsite van het Nationaal Archief, GaHetNa, weergeven.

GaHet na op laptop, tablet en smartphone GaHetNa op laptop, tablet en smartphone – klik voor vergroting

Ander manier van bekijken en bedienen

Zoals je aan bovenstaande foto ziet worden de letters steeds kleiner, de leesbaarheid gaat dus ook snel achteruit. Je kunt inzoomen, maar bij elke pagina moet je opnieuw inzoomen…

Stadsarchief Amsterdam op smartphone Stadsarchief Amsterdam op smartphone – klik voor vergroting

Naast de leesbaarheid wordt het ook lastiger om op de links te klikken zoals bovenstaand voorbeeld laat zien (en zulke dikke vingers heb ik niet). Met inzoomen wordt de tekstlink groter, maar verlies je weer de informatie die in dit geval links op de betreffende regels staat (dus waar klik ik nu op?).

Stadsarchief Amsterdam op smartphone Stadsarchief Amsterdam op smartphone – klik voor vergroting

Alternatieve presentatie?

Om de presentatie van een website voor kleinere schermen, die trouwens niet persé lagere resoluties hebben, te verbeteren zijn er twee alternatieven (het maken van een app laat ik even buiten beschouwing).

Ten eerste kun je een speciale “mobiele” versie maken van een website zoals bijvoorbeeld GaHetNa doet via m.gahetna.nl (ook te bekijken door op het telefoon icoontje te klikken rechtsboven in de website).

Mobiele versie GaHetNa  Mobiele versie GaHetNa – klik voor vergroting

Niet alleen wordt het een stuk leesbaarder op het kleine scherm, ook heb je – als website eigenaar - controle op welke inhoud je wel en niet aanbiedt. Dit kan handig zijn, maar als gebruiker moet je wel weten dat niet de gehele GaHetNa website in de mobiele variant beschikbaar is!

Waar je voor een mobiele variant ook aan de inhoud komt (in ieder geval andere sjablonen) kun je ook gebruik maken van responsive design. Hierbij wordt de presentatie automatisch aangepast (los van de inhoud) aan bijvoorbeeld de beschikbare schermgrootte. Voordeel van deze variant is dat je maar één versie van de inhoud nodig hebt en hoeft te beheren.  

Responsive design op Genealogie Online  Responsive design op Genealogie Online – klik voor vergroting 

De website van Genealogie Online ziet er verschillend uit op de drie testapparaten. Waar er op de laptop twee kolommen zichtbaar zijn zie je op de tablet dat deze onder elkaar komen. Op de smartphone hebben het logo, de taalkeuze en de navigatiebalk plaats gemaakt voor een uitklaplijst.

Je kunt de werking van responsive design op Genealogie Online (en alle zusterwebsites) zelf bekijken (op een PC/laptop) door het browservenster te verkleinen. Resultaat van deze aanpassing in presentatie (CSS) is dat de bezoekers van Genealogie Online die via smartphone of tablet ‘binnenkomen’ ook een leesbare website zien. In de presentatie kun je ook knoppen wat groter maken en witruimte tussen pagina nummers groter zodat het klikken met een vinger makkelijker wordt.

Wanneer er geen mobiele variant van een website wordt aangeboden of de website geen responsive design heeft dan zijn al veel websites erg lastig leesbaar en bruikbaar op een smartphone!

Andere browsers

Was het testen van websites in de verschillende browsers (die allen vaak net iets anders doen/reageren) al een opgaaf, met de smartphones en tablets komt er weer extra testwerk bij.

Testen van de website van het Brabants Historisch Informatie Centrum leert bijvoorbeeld dat de scroll-balk die je in het middelste blok vaak krijgt op de tablet niet wordt getoond. Resultaat is dat de werking van de website ernstig wordt belemmerd (op de smartphone is er ook geen scrollbar maar kun je wel door de lijst swipen).

Website BHIC op laptop Website BHIC op laptop – klik voor vergroting

Website BHIC op tablet Website BHIC op tablet – klik voor vergroting

Een ander aspect waar websitebouwers gretig gebruik van hebben gemaakt zijn de zogenaamde “on mouse overs”. Als de muisaanwijzer in een browser boven een bepaald element ‘hangt’ wordt er bijvoorbeeld een uitklapmenu getoond (zoals in de BHIC en GaHetNa websites) of wordt er een uitleg gegeven via een tooltip wat bijvoorbeeld bepaalde icoontjes betekenen.

Icoontjes op Archieven.nl op laptop
Icoontjes op Archieven.nl op laptop

Bij de touchscreens van smartphones en tablets werkt deze “on mouse over” techniek niet tot zeer slecht: je hebt geen muisaanwijzer! Vaak wordt de vingeraanraking geïnterpreteerd als een klik! Dus het uitklapmenu werkt waarschijnlijk niet en de informatie informatie die als help bij het icoontje hoort wordt niet getoond.

Flash

Op archiefwebsites wordt heel wat gedigitaliseerd materiaal ontsloten zoals akten, foto’s en kranten. Om deze te laten zien en de mogelijkheid te bieden in te zoomen of de afbeeldingen donkerder of lichter te maken wordt er vaak gebruik gemaakt van een viewer die gebruik maakt van een extra Flash plug-in. Hoewel Flash op PC’s veelal is geïnstalleerd is dit op de iPad gewoonweg niet beschikbaar (bij Android moet je er moeite voor doen om het te installeren en kost het een extra klik om de Flash inhoud te activeren).

Wil je met je iPad bijvoorbeeld een akte inzien bij het Streekarchief Bommelerwaard dan krijg je de melding dat je een Flash plug-in nodig hebt (en verder niets, geen fallback!).

Scan inzien Bommelerwaard op tablet  Scan inzien Bommelerwaard op tablet – klik voor vergroting

Het kan ook anders. Zo detecteert de website van GaHetNa of de Flash plug-in beschikbaar is, zo niet dan wordt er geen viewer getoond maar – als fallback – de afbeelding. Ook wordt er (standaard) een download link gegeven om de scan in te zien. Helaas is de kwaliteit veel lager, dus het detailniveau dat je kunt zien via de viewer, is hoger dan bij de als download beschikbaar gestelde afbeelding.

Beeldmateriaal GaHetNa via laptop  Beeldmateriaal GaHetNa via laptop – klik voor vergroting

Beeldmateriaal GaHetNa via tablet Beeldmateriaal GaHetNa via tablet – klik voor vergroting

Als je trouwens met het Nationaal Archief hierover wil chatten kom je net op één van de weinige (of enige?) pagina’s die niet goed toegankelijk is (Flash component zonder fallback).

Er is nog een alternatief voor de Flash viewer en dat is door gebruik te maken van de mogelijkheden die HTML en Javascript bieden. Via de website van gemeentearchief Wassenaar kun je daardoor wel tot op detailniveau inzoomen (helaas werkt de slider dan weer niet op de tablet en smartphone).

Viewer archief Wassenaar op tablet Viewer archief Wassenaar op tablet – klik voor vergroting

Dat Flash op z’n retour is zie je ook bij websites als YouTube en Scribd. Waar deze services eerst video’s en documenten toonden (en ook laten embedden) met een Flash component zie je dat hier nu ook HTML5 varianten worden aangeboden die een betere toegankelijkheid bieden. Gebruik je dus op je website externe services, controleer of deze al een HTML5 variant bieden!

Rijkere beleving

Dat smartphones en tablets niet beperkte websites opleveren toont het Regionaal Archief Tilburg (in navolging van Amersfoort) met Tilburg op de kaart. Deze website werkt naar mijn smaak zelfs beter op een tablet doordat je eenvoudig navigeert op de kaart met je vinger, kunt zoomen door te pinchen (=standaard Google Maps) en kunt swipen door de lijsten die aan de rechterkant worden getoond. Een mooie manier om archiefmateriaal beschikbaar te stellen! Helaas, de YouTube video’s (Flash) werken niet op de tablet…

Tilburg op de kaartTilburg op de kaart op tablet – klik voor vergroting

Conclusie

Bij de (door)ontwikkeling van websites moet rekening gehouden worden met de gebruikers met een smartphone en tablet. Deze nieuw devices bieden nieuwe uitdagingen op het vlak van toegankelijkheid. In het algemeen moet er actie worden ondernomen om de eigen website goed leesbaar te krijgen op een smartphone of tablet. Niet alles hoeft te werken, maar bied een leesbaar geheel met, waar nodig, een goed alternatief (een fallback). Bepaalde gebruikte technieken kunnen beter niet meer gebruikt worden, nieuwe technieken bieden alternatieven.

 

Genealogie GazetPS. dit artikel is ook te lezen via de Genealogie Gazet. Dit is een online inspiratie magazine over stamboom-onderzoek, familiegeschiedenis en archieven. Alleen beschikbaar op smartphone en tablet!