25 september 2012

Einde van Genlias: het einde van een tijdperk?

imageOver een maand zal de website Genlias hoogstwaarschijnlijk de virtuele deuren sluiten. Deze website heeft dan zo'n 14 jaar en 4 maanden, in Internet termen een eeuwigheid, vele genealogen in binnen- èn buitenland geholpen in hun stamboomonderzoek. Het zal wellicht niet alleen een einde van een website blijken, maar een einde van een tijdperk.

Stilstand is achteruitgang

Er is tijdens de levensduur van Genlias niet veel veranderd aan de website. In het begin (1998) ging je naar www-lias.rad.archief.nl en moest je inloggen. In 2002 kwam de domeinnaam www.genlias.nl en daarna hoefde je niet meer in te loggen.

Wanneer je via de WayBackMachine (het Internet archief, waar websites worden gearchiveerd) kijkt naar Genlias in 2003 dan zie je geen verschil met de website van nu. En dat is toch wel opmerkelijk!

image

In de afgelopen 9 jaar is technologie verbeterd, zijn gedachten over delen veranderd, is er veel materiaal gescand en zijn prijzen van hardware/hosting sterk gedaald, kortom er is zo veel meer mogelijk. Genlias is niet meegegaan in deze ontwikkelingen, het stond stil. Vrijwilligers zorgde voor meer geïndexeerde akten waardoor het wel een steeds rijkere bron werd. Maar het niet verder ontwikkelen van de 'motor' van Genlias maakte het onvermijdelijk dat er op een gegeven moment een nieuwe website moest komen om weer enige stappen vooruit te kunnen maken. Lees ook WieWasWie, een chronologisch overzicht.

Verandering is wennen

WieWasWie, de opvolger van Genlias, is nog niet met veel enthousiasme ontvangen door genealogen. Een online petitie die vraagt om Genlias open te houden totdat WieWasWie 'klaar' is, is op het moment van schrijven al door meer dan 4.275 (!) genealogen ondertekend, een niet te negeren signaal!

Een deel van de grieven heeft betrekking op de kwaliteit en kwantiteit van de data die nu op WieWasWie beschikbaar is (ten opzichte van Genlias). Ook de zoekfunctionaliteit wordt (wederom ten opzichte van Genlias) als onvoldoende gekenmerkt, exact zoeken en zoeken op twee personen worden erg gemist.

Maar deels is het denk ik ook een kwestie van wennen. Mensen houden niet van veranderingen. WieWasWie werkt net iets anders dan Genlias, het ziet er anders uit en het is nog maar een ‘beta versie’. Het kost enige inspanning om hieraan te wennen, maar dat gaat wel komen. Aan Genlias moest je ook wennen, plus dat ook Genlias ook  problemen heeft gekend (zoals performance en beschikbaarheid).

Extra's, maar wel betalen

Dat WieWasWie ook nu al vernieuwingen met zich mee brengt, zoals de scans (die Genlias niet had!), hoor je minder mensen positief over zijn. Deze vernieuwingen worden overschaduwd door de discussie over (en huiver voor) abonnementen. Genlias is altijd gratis geweest (alhoewel natuurlijk iedereen indirect via de belasting ervoor betaalde), hoe dat met WieWasWie zit in onduidelijk.

De eerste gedachte, vanuit het STAP projectteam en de deelnemende archieven (neem ik aan), was dat de site geëxploiteerd kon worden op basis van gratis zoeken/inzage en abonnementen voor scans (en extra ruimte voor stamboom en UGC). In wezen dus net als Genlias.

WieWasWie heeft in haar laatste blogartikel Van Genlias naar WieWasWie echter voorzichtig gehint naar een ander model, waar al sneller betaald moet gaan worden. Exploitatiepartij CBG en deelnemende archieven (neem ik aan) lijken de exploitatiebegroting niet sluitend te krijgen. Dit is geen kwestie van commercie, maar een combinatie van terugtrekkende overheid, krimpende budgetten bij instellingen, verwachte kosten en verwachte inkomsten uit abonnementen (die in het eerste model afhankelijk is van het aantal scans die deelnemende archieven ‘inbrengen’).

Gevolgen voor archieven en genealogen

Ik kan niet in de toekomst kijken, maar dat er het een en ander gaat veranderen is evident. Het tijdperk dat alles gratis is lijkt met het verdwijnen van Genlias afgesloten te worden.

We blijven zitten met vragen als:

  • Wordt de drempel om je stamboom te onderzoeken hoger?
  • Willen vrijwilligers nog wel meewerken aan indexatie van archiefmateriaal als gegevens achter een betaalmuur verdwijnen?
  • Wat is de invloed van stamboomonderzoekers & verenigingen enerzijds en archieven anderzijds op deze ontwikkelingen?
  • Is de realisatie van WieWasWie eenmalig of blijft deze wel doorontwikkeld worden (dus: is er geleerd van Genlias)?
  • Zal archieven.nl de nieuwe Genlias worden en/of zullen er alternatieven bijkomen?
  • Moeten archieven nog wel dit soort websites/diensten bouwen, moeten zij niet meer data leveranciers worden?

gelukkig hebben we de pen nog...

11 september 2012

Twee grote genealogische evenementen – komt u ook?

Voor wie wil weten wat de laatste stand van zaken is op het vlak van genealogie (en heraldiek), kennis wil maken met organisaties en producten of gewoon bekenden ontmoeten, zijn er binnenkort 2 grote genealogische evenementen. In dit artikel worden de aanwezige participanten opgesomd, als voorproefje op deze twee mooie dagen.


Famillement

Wanneer: woensdag 26 september (13:00-21:00)

Waar: Regionaal Historisch Centrum Limburg (RHCL) & Bonbonnière in Maastricht

Organisatie: Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap, het RHCL, Maastricht Antiquarian Book & Print Fair, de Nederlandse Genealogische Vereniging en het Centraal Bureau voor Genealogie.

Toegang: gratis

Participanten (alfabetisch):

Komt u ook op 26 september naar het Famillement? Maak het kenbaar en maak kans op één van de vijf Stamboom Forum Premium abonnementen die op deze dag worden verloot!


HCC!Genealogie-dag

Wanneer: zaterdag 6 oktober (10:00-16:00)

Waar: Het Utrechts Archief in Utrecht

Organisatie: HCC!Genealogie en Het Utrechts Archief

Toegang: gratis

Participanten (alfabetisch):

Komt u op 6 oktober naar de HCC!Genealogie-dag? Maak het kenbaar en maak kans op één van de vijf Stamboom Forum Premium abonnementen die op deze dag worden verloot!

06 september 2012

Cookiewet: In Memoriam Google Analytics?

imageOp 5 juni 2012 is artikel 11.7a van de Telecommunicatiewet in werking getreden. Naar dit artikel wordt ook wel verwezen als de nieuwe cookiewet. De bepaling heeft als doel om de privacy van de burger op het internet beter te beschermen. De impact op zowel websites als de websitebezoekers zal merkbaar gaan worden.
Wat zijn cookies?
De consumentenbond geeft de volgende uitleg:
Een cookie (ook wel een HTTP cookie genoemd) is een klein tekstbestandje dat een website op de harde schijf van je computer zet op het moment dat je de site bezoekt. De belangrijkste functie van cookies is om de ene gebruiker van de andere te onderscheiden. Je komt cookies dan ook veel tegen bij websites waarbij je moet inloggen. Een cookie zorgt er dan voor dat je ingelogd blijft terwijl je de site gebruikt.
Cookies zijn al sinds 1994 een normaal verschijnsel op het Internet, ook al zit het vaak 'onder de motorkap van de browser' verstopt. Een gebruiker ziet er in de praktijk weinig van, wel kan de gebruiker af en toe alle cookies weggooien. Dat er enig besef komt omtrent cookies is niet verkeerd, maar ik ben bang dat de Nederlandse wetgever erg doorschiet.
Wat de gebruiker er van merkt...
De nieuwe cookiewet bepaalt onder andere dat als een website bepaalde (niet-functionele) cookies wil plaatsen, dat de website gebruiker hierover vooraf geïnformeerd moet worden en hier ook expliciete toestemming voor moet geven. Het toestemmings-gedeelte is het Nederlandse tintje aan de wet, de rest van Europa hoeft alleen goed te informeren (lekker voor de concurrentiepositie van Nederland).
Als website bezoeker zal je dus op Nederlandse website meer en meer gevraagd worden of de website die je wilt bezoeken cookies mag plaatsen. Erg irritant! Geef je geen toestemming dan mag de website geen cookies plaatsen, veelal zal dit verder geen nadelige gevolgen hebben voor de ‘beleving’ van de website.
Wat de (archief)websites er van merken...
Website beheerders dienen dus, wanneer hun website (niet-functionele) cookies wil plaatsen, om toestemming te vragen en dit ook nog eens goed vast te leggen in het geval de OPTA komt controleren.
Vandaag heeft de OPTA, die toeziet op naleving van de cookiewet, naar 121 overheidsinstanties een brief gestuurd om hen aan te spreken op hun verplichtingen (en hun voorbeeldfunctie). Zij moeten OPTA vóór 24 september laten weten hoe zij aan de wet gaan voldoen. Voldoen de websites niet aan de verzoeken van de OPTA, dan kunnen zij een boete opgelegd krijgen van maximaal  €450.000,- per overtreding.
De twee belangrijkste plaatsers van cookies zijn denk ik in het algemeen (gratis) diensten van derden die op websites worden gebruikt, zoals Google Analytics (of NedStat/SiteStat) en sociale media plugins van Twitter, Facebook, Google+, enz. Ook voor de cookies die deze diensten plaatsen moet de website beheerder toestemming vragen!
Zoals gezegd is Google Analytics één van de diensten die cookies zet. Google Analytics is een analysetool van Google die de website beheerder inzicht geeft in het gebruik van de website. Om een indruk te krijgen van het gebruik van Google Analytics heb ik een 53-tal websites in de archiefsector bekeken. Onderstaande tabel toont het resultaat: 79% van de sites gebruikt Google Analytics (hieronder rood gekleurd)!
Website
Gebruikt GA
http://kranten.kb.nl/
J
http://stadsarchief.amsterdam.nl/
N
http://stadsarchief.breda.nl/
J
http://www.allegroningers.nl/
J
http://www.archief20.org/
J
http://www.archiefbrain.nl/
N
http://www.archief-delft.nl/
J
http://www.archiefeemland.nl/
J
http://www.archiefleiden.nl/
J
http://www.archiefrkfriesland.nl/
N
http://www.archieven.nl/
J
http://www.bhic.nl/
J
http://www.cbg.nl/
N
http://www.den.nl/
J
http://www.digitalestamboom.nl/
J
http://www.drentsarchief.nl/
J
http://www.gahetna.nl/
J
http://www.geldersarchief.nl/
J
http://www.gemeentearchief.nl/
J
http://www.gemeentearchief.rotterdam.nl/
J
http://www.gemeentearchief.veenendaal.nl/
N
http://www.gemeentearchiefgemert-bakel.nl/
J
http://www.gemeentearchiefkampen.nl/
N
http://www.gemeentearchiefroosendaal.nl/
J
http://www.gemeentearchiefweert.nl/
N
http://www.groenehartarchieven.nl/
N
http://www.groningerarchiefnet.nl/
J
http://www.groningerarchieven.nl/
J
http://www.hetutrechtsarchief.nl/
J
http://www.historischcentrumoverijssel.nl/
J
http://www.kvan.nl/
N
http://www.leidenarchief.nl/
J
http://www.markiezenhof.nl/
J
http://www.nationaalarchief.nl/
J
http://www.nieuwlanderfgoed.nl/
J
http://www.onsdna.nl/
J
http://www.regionaalarchiefrivierenland.nl/
J
http://www.regionaalarchieftilburg.nl/
J
http://www.regionaalarchiefwestbrabant.nl/
J
http://www.rhcl.nl/
J
http://www.rhcrijnstreek.nl/
J
http://www.rijckheyt.nl/
J
http://www.salha.nl/
N
http://www.stadsarchief.nl/
J *
http://www.stadsarchiefheerlen.nl/
J
http://www.streekarchiefbommelerwaard.nl/
J
http://www.streekarchiefgo.nl/
N
http://www.streekarchiefvpr.nl/
J
http://www.streekarchief-vpr.nl/
J
http://www.streekarchivariaat.nl/
J
http://www.tresoar.nl/
J
http://www.wiewaswie.nl/
J
http://www.zeeuwsarchief.nl/
J
* www.stadsarchief.nl gebruikt geen Google Analytics maar de vergelijkbare analysetool NedStat.
De websites die Google Analytics gebruiken (waaronder dus de 42 hierboven) hebben geen eenvoudige keuze. Het is, òf afscheid nemen van Google Analytics òf om toestemming vragen voor het plaatsen van cookies aan elke website bezoeker (de verwachting is dat maar weinig bezoekers dit zullen doen, waardoor de webstatistieken alsnog waardeloos worden). De kans dat Google haar dienst aanpast zodat er geen cookies worden geplaatst acht ik klein…
Impact
Deze bepaling in de Telecommunicatiewet beperkt zich niet tot archief- of overheidswebsites. Alle websites, gericht op de Nederlandse markt of die zich in Nederland bevinden, moeten zich houden aan de Nederlandse wet. Dus ook persoonlijke websites (zoals deze weblog), websites van verenigingen (de website van het NGV werkt ook met een cookie voor webstatistieken) en alle commerciële websites.
Ook de websites van Coret Genealogie moeten er aan geloven. Alle 'sociale media plugins' heb ik reeds verwijderd van websites als Genealogie Online en het Stamboom Forum. Voor gebruikers betekent dit dat het iets lastiger is vanaf deze websites een bericht naar Twitter, Facebook of Google+ te sturen. Aan de andere kant heeft deze afslanking wel een sneller ladende website opgeleverd (en dus minder cookies).
Google Analytics heb ik nog niet verwijderd (maar zal dit waarschijnlijk wel gaan doen). Alhoewel de gebruikers van de websites hier niet direct baat bij hebben, levert Google Analytics mij heel veel inzicht op in hoe de website wordt gebruikt, wat wel en niet werkt, waar mensen vandaan komen, welke sites linken, enz. Dit inzicht helpt mij om de websites te verbeteren, dus indirect komt dit ook ten goede aan de gebruikers/bezoekers.
image
Google Analytics verzamelt nu al zo’n 5 jaar aan webstatistieken van mijn websites (hierboven zie je gegevens van Genealogie Online), zonder dat ik overigens via deze weg het gebruik van een enkele gebruiker of IP adres kon of kan traceren. En was deze maatregel nou niet om de privacy van burgers op internet beter te beschermen? Eerlijkheid gebied te zeggen dat Google wel potentieel veel meer informatie heeft en wat zij hiermee doen is niet zo transparant...