31 maart 2013

Genealogie en plaatsnamen

Bron: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Emblem-earth.svg/220px-Emblem-earth.svg.pngGenealogische gegevens bevatten veel plaatsnamen. In deze plaatsnamen kunnen fouten sluipen of onvolledig worden genoteerd waardoor de juiste plaats niet meer eenduidig bepaald kan worden. Tijd om aandacht te geven aan de kwaliteit van de plaatsnamen in genealogische publicaties!

Eenduidig bepalen van de plaatsnaam

Stel, één van uw voorouders is overleden in Heikant. Naar welk archief moet u dan voor meer gegevens over deze persoon?

U zult eerst opzoeken waar Heikant ligt en verrast zijn, want er zijn in Nederland zo’n 25 plaatsen die Heikant heten (of hebben geheten) en nog eens 20 plaatsen in België. Het is dus van groot belang om bij plaatsnamen ook de provincie te vermelden. Dus Heikant in Limburg, Gelderland, Zeeland of Noord-Brabant? In dit voorbeeld weet u met de toevoeging van Noord-Brabant nog niet eenduidig welke plaats er wordt bedoeld, want er zijn 22 Heikants in Noord-Brabant ...

image

Het vermelden van de provincie, (huidige) gemeentenaam en wellicht de geografische coördinaten helpen om de plaatsnaam eenduidig te bepalen. Hierdoor weet u zelf precies om welke plaats het gaat, maar ook diegenen die uw genealogische publicatie bekijken of waarmee u gegevens uitwisselt!

Naast het vermelden van provincie en gemeentenaam is ook het vermelden van het land aan te raden. Want bij Delft denken we bijvoorbeeld al snel aan de plaats in Zuid-Holland, maar er is ook een Delft in Cottonwood County, Minnesota, USA!

Fouten in de plaatsnaam

Natuurlijk kunnen er in het stamboomonderzoek ook gewoon spelfouten sluipen in de plaatsnamen. sGravenhage in plaats van ‘s-Gravenhage, of Ryswyk in plaats van Rijswijk. Of topografische fouten, zoals een foutieve provincienaam als “Woerden, Zuid-Holland” in plaats van “Woerden, Utrecht”. Deze fouten zijn wat eenvoudiger te corrigeren, als je erop gewezen wordt.

Een andere type fout bij de plaatsnamen die veel voorkomt is dat er locatie informatie in het stamboomprogramma wordt ingevuld die niet tot de plaatsnaam behoort zoals “Hooglandse Kerk in Leiden”. Vul de juridische plaatsnamen in het veld plaatsnaam en eventuele nadere detaillering (kerk, naam boerderij, adres) in het notitieveld.

Bron van geografische namen

Geonames logoGeonames is een geografische database, die vrij doorzoekbaar is en veel informatie geeft over plaatsen. Deze database bevat op dit moment ruim 8 miljoen unieke plaatsnamen van over heel de wereld, inclusief synoniemen, geografische coördinaten en links naar meer informatie op Wikipedia.

Kwaliteitscontrole op Genealogie Online

Genealogie Online probeert als grootste stambomenwebsite in Nederland ook suggesties te geven om de kwaliteit van de gepubliceerde genealogische gegevens te verbeteren.

Er worden al diverse kwaliteitscontroles uitgevoerd op basis van de datums van de genealogische gebeurtenissen. Nu controleert Genealogie Online ook de plaatsnamen in de genealogische gebeurtenissen!

Wanneer er een GEDCOM wordt geupload naar Genealogie Online dan worden alle plaatsnamen automatisch tegen de geografische database van Geonames gehouden. Wanneer een plaatsnaam wordt herkend, dan wordt er een link gelegd naar een informatieve “Over de plaatsnaam” pagina.

Op zo’n pagina - zie bijvoorbeeld de Over de plaatsnaam Volendam pagina - wordt een kaart getoond van de plaats, een link naar Wikipedia en, als bekend, een link naar de archiefinstelling op de ArchiefWiki waar de plaats onder valt.

Ook worden de meeste voorkomende familienamen in de betreffende plaats getoond op basis van de op Genealogie Online gepubliceerde gegevens.

Enkele statistieken

Van de in totaal 30 miljoen plaatsnamen die voorkomen in publicaties op Genealogie Online is 80% herkend. Van de 20% die niet herkend kon worden is er:

  • bij 1/3 sprake van een niet uniek identificeerbare plaatsnaam, dus bijvoorbeeld Rijswijk (i.p.v. Rijswijk, Zuid-Holland)
  • bij 2/3 sprake van plaatsnamen die niet geïdentificeerd worden (typfouten, topografische fouten, enz.)

image

Kennis over plaatsnamen gebruiken

Wanneer de plaatsnaam herkend is dan zijn daarmee ook de lengte- en breedtegraad beschikbaar. Op basis hiervan kan Genealogie Online een exactere afbeelding maken van de geografische spreiding van de genealogische gebeurtenissen binnen een publicatie.

Spreiding binnen de Benelux

Doordat plaatsnamen nu door Genealogie Online worden herkend zijn het meer dan platte stukken tekst in een publicatie, ze krijgen betekenis! Dit betekent dat Genealogie Online stamboomonderzoekers kan helpen de kwaliteit te verbeteren.

De plaatsnamen die Genealogie Online niet herkend worden aan de auteur gepresenteerd zodat zij deze in het geval van een fout kunnen verbeteren. Het kan natuurlijk voorkomen dat de plaatsnaam goed is maar niet meer bestaat, toevoegen aan Geonames is dan het devies, zodat deze op een wiki gebaseerde database weer beter gevuld wordt.