29 oktober 2008

Verslag Studiedag Archief 2.0: Over verandering gesproken...

citadelNa de voorbeschouwing, nu een nabeschouwing van de studiedag Archief 2.0. In een afgeladen "collegezaal" van het BHIC in de Citadel in 's Hertogenbosch waren afgevaardigden van oa. streekarchivariaten, (gemeente/stads)archieven, ergfoed- en regionale historische centra uit Nederland en België aanwezig. Voor mij - ik was de enige 'particulier' - een boeiende kennismaking met het archiefwezen!

Alle presentaties staan op SlideShare (de titels van de presentatie in dit artikel linken naar de presentaties). De organisatie heeft alle presentatie ook gefilmd en gaat proberen deze op SlideShare te plaatsen zodat je de presentatie en spreker ziet en hoort!

Na een introductie door Christian van der Ven met enkele indrukwekkende Web 2.0 getallen werd de keynote Content genererende archivarissen. Hun identiteit, individualiteit en betrouwbaarheid gegeven door Theo Thomassen, directeur Reinwardt Academie (Amsterdam). Zijn presentatie had als thema auteurschap, wat het betekende (voor archivarissen) en betekent in het licht van Internet en Web 2.0. Verantwoording en identificatie van deelnemers in een community zijn erg belangrijk. Een kritische verhaal!

Hierna was het woord aan Christian van der Ven, coördinator Studiezaal Brabants Historisch Informatie Centrum, 's-Hertogenbosch. In zijn presentatie Archief 2.0 voor dummies. Meemaken! Meebeleven! beschreef hij onder andere de kenmerken van web 2.0: communityvorming, personalisatie, socialisatie, participatie en rolverandering. Naar mijn smaak voldeden de websites uit de introductie van de presentatie, zoals de nieuwsgroep soc.genealogy.benelux, Annonce Revue, Geneaknowhow en Van Papier Naar Digitaal, niet of slechts beperkt aan deze kenmerken (en dus meer web 1.0 dan 2.0). Hierna gaf hij ook toepassingen web 2.0, zoals sociale netwerken (Hyves, Ning), Sociale mediawebsites (YouTube, Flickr), Wiki’s (Wikipedia), Weblogs (blogs), Mashups en functionaliteiten als RSS, tagging en widgets (waaronder het Genealogisch Woordenboek). Hij besloot met de aansporing: Aan de slag [met Web 2.0]! Experimenteer. Leer en deel. Geniet.

Voor de lunch, gaf Luud de Brouwer, webmaster Regionaal Archief Tilburg, zicht op succesvolle internationale projecten op het gebied van Web 2.0. Veel inzichtelijke screenshots (en verhaal) van websites als Wikipedia, Footnote (in mijn ogen het voorbeeld voor de archiefwereld!) en Flickr. De Brooklyn Museum werd aangehaald als erfgoedinstelling die volop met Web 2.0 bezig is, veel experimenteert / actief is op sites als YouTube, Facebook, MySpace, Twitter, Blip.tv en Flickr.

De titel van de presentatie van Tom Cobbaert, adjunct-archivaris ADVN vzw (Antwerpen), was To Tweet, or not to Tweet... Of het nut en onnut van web 2.0-toepassingen voor archivarissen. Zijn presentatie ging met name over hoe web 2.0-toepassingen de beroepsgroep kunnen ondersteunen. Mogelijkheden van Delicious (social bookmarking), Slideshare (delen van presentaties), Twitter, Wiki's en sociale netwerken als Hyves, MySpace, LinkedIn en white-label social netwerk Ning passeerden de revu.

Een tweede optreden van Luud de Brouwer gaf het publiek inzicht in Prille initiatieven van archief 2.0 in de Lage Landen. Websites die langs kwamen waren onder andere Wikipedia (volgens mij present in elke presentatie ;-), particuliere intitiatieven als Genealogie Online en Eindhoven-in-beeld, interactie op de website van het BHIC, de beeldbank van Tilburg en de mogelijkheid om commentaar te geven (en waartoe dat allemaal kan resulteren), de Memory Channel van DiEP, Erf-goed.be en natuurlijk het Nationaal Archief op Flickr commons. Hij sloot af met de stelling: Laat je verrassen door de bezoeker! Ze willen meer dan je denkt. Ze kunnen meer dan je denkt. Ze weten meer dan je denkt.

Petra Schoen, projectleider NA4all Nationaal Archief (Den Haag) gaf een presentatie over het project NA4all (naar een digitaal Nationaal Archief). Dit project heeft als doel om een toekomstvast platform met open infrastructuur en een innovatieve, klantgerichte website met bijbehorende diensten op te zetten. Uitgangspunten voor het project zijn imago, gebruiksgemak, bezoekersparticipatie, open standaarden, modulaire opbouw, breedte boven diepte (dit punt gaf naar mijn gevoel de meeste "beroering" onder de archivarissen), gebruik populaire tools, open source en beheerbaar. Alhoewel het project nog in de beginfase zit (oplevering voorjaar 2010) klonk het plan goed, ambitieus. In de discussie merkte je dat veel (kleine en middelgrote) archieven naar het ("grote") Nationaal Archief kijken en willen leren van hun ervaringen.

Het verhaal van Tim de Haan, projectadviseur en informatieanalist bij het Nationaal Archief (Den Haag) was bedoeld om inzicht te geven over hoe de ontwikkelingen van morgen vandaag al manifest zijn. Als trends noemde hij mobiel (internet), het alom aanwezig zijn van internet en het steeds vanzelfsprekender worden van Internettoepassingen ("een huisvrouw van een filmpje via haar mobiel zonder problemen op YouTube zetten"). Locatie wordt steeds belangrijker, vervlechting van applicaties (mashups) en veranderingen in de hardware en interface (touchscreen/wii). Waarschuwende woorden waren er ten aanzien van auteursrechten en privacy, moeten deze herzien worden? Op zich een interessant verhaal maar ik miste de link met Web 2.0 en het archiefwezen...

De studiedag werd afgesloten met een publieksdiscussie die werd ingeleid door Bart de Nil, medewerker FARO (Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed) en geleid werd door Theo Thomassen. Helaas waren de presentaties uitgelopen dus was er voor dit onderdeel maar weinig tijd. Het gevoel dat ik kreeg is dat archieven wel willen maar door beperkte mankracht/financiën nog niet heel actief zijn qua Web 2.0. Zij kijken naar inititieven als dat van het Nationaal Archief en willen graag gebruik maken van opgedane kennis. Het sociale netwerk Archief2.0 biedt voor deze samenwerking een goede basis.

Na afloop werd aan de aanwezigen werd gevraag om de volgende zin af te maken "In 2018 zijn archieven ...". Het resultaat is hieronder te zien (via Flickr):

Voor mij was de studiedag de verlofdag die ik er voor moest opnemen zeker waard. Qua Web 2.0 heb ik dan niet zo gek veel nieuws gehoord, het was voor mij een boeiende kennismaking met het archiefwezen en hun kijk op Web 2.0 tijdens een goed georganiseerde studiedag. Ook kon ik eindelijk personen eens de hand schudden (in real life) die digitaal vriend zijn en heb ik weer nuttig kunnen netwerken!



Update 6/11/2008: video materiaal staat online!




[Archief 2.0] Inleiding Christian van der Ven from Archief 2.0 on Vimeo.

26 oktober 2008

Archieven gaan web 2.0

Internet ontwikkelt zich naar een socialer en interactiever podium. Consumenten van informatie gaan produceren, producenten consumeren ook. Andere rollen vereisen een nieuwe mentaliteit, een andere dienstverlening en nieuwe tools. Weblogs, Hyves, wiki's, YouTube, rss, Flickr, tags enzovoort... Web 2.0 dus. Het web verandert. Hoe kunnen archieven en archivarissen mee veranderen?

Op 27 oktober is "Archief 2.0" onderwerp van een studiedag, georganiseerd door de actieve online community Archief 2.0. De presentaties van de studiedag van oa. Christian van der Ven (BHIC) en Tom Cobbaert kunt u (nu al) inzien via SlideShare.

Helaas, u kunt er niet bij zijn, van de 120 aanmeldingen (!) zijn er maar 80 uitgenodigd om naar 's Hertogenbosch te komen. Ik ben één van de gelukkigen! Aangezien ik geen iPhone-achtig apparaat heb kan ik niet live-bloggen (=artikels plaatsen op mijn weblog tijdens een evenement/gebeurtenis). Vandaar: vandaag een voorbeschouwing en later een nabeschouwing!

Web 2.0 in de praktijk: een voorbeeld scenario

Ik heb vandaag mijn gedachten eens laten gaan over archieven en web 2.0, hoe dat er in de praktijk kan uitzien. Voor zowel gebruiker als archief (het is geen bedreiging!). Het resultaat is te zien en te horen (alleen op Slideshare zelf) in de 6 minuten durende slidecast Archieven gaan Web 2.0 (welke geen onderdeel van de studiedag uitmaakt).



View SlideShare presentation or Upload your own. (tags: genealogie archief2.0)

09 oktober 2008

Werk aan de winkel voor deelnemers Archieven.nl prijs 2008

De archieven.nl prijs 2008 voor de beste geschiedenis website wordt dit jaar georganiseerd door DE REE archiefsystemen en het Historisch Nieuwsblad. Het aantal categorieën is dit jaar is uitgebreid: archiefdiensten, historische verenigingen, musea en historische themawebsites. Per categorie valt er een eervolle vermelding te behalen. Over deze categorieën heen zal één onbetwiste winnaar gekozen worden.

Technisch kwaliteit websites

De criteria voor deelname hebben betrekking op vindbaarheid, inhoud, gebruikersvriendelijkheid, vormgeving en techniek. Zoals de archieven.nl website ook op de tips pagina uitlegt is toegankelijk een belangrijk aspect. Eén van de manieren om dit te realiseren is om de website op te zetten volgens de geldende richtlijnen en standaarden. Als een website is opgebouwd uit geldige (X)HTML, wat eenvoudig gecontroleerd kan worden bij het W3C, dan is de kans groot dat de website er in alle type browsers (en besturingssystemen) hetzelfde uitziet. Een andere set richtlijnen, die bij wet geldt voor overheidssites, vormen de Webrichtlijnen: "Overheden en bedrijven staan voor de uitdaging hun websites zó te bouwen dat ze zowel voor mensen als voor browsers en zoekmachines optimaal toegankelijk zijn. Voor het bouwen van websites bestaan internationaal erkende afspraken in de vorm van webstandaarden. Toepassing van deze standaarden levert beduidend betere websites op." Een deel van de 125 richtlijnen (47 stuks) kunnen ook online eenvoudig getoetst worden.

Resultaten controles

Als je de website van alle deelnemers aan de archieven.nl 2008 prijs (en de organisatie zelf ;-) controleert via W3C dan blijkt dat veel deelnemers nog wel wat werk te verrichten hebben. In onderstaande tabel geeft het cijfer in de tweede kolom (W3C) het aantal fouten aan. De websites die synctactisch correcte websites hadden heb ik daarnaast nog op de webrichtlijnen getoetst, dit is weergegeven in de derde kolom (WR). Hierbij geldt hoe hoger hoe beter, met een maximum van 47 punten. De tabel is zo gesorteerd dat de websites met de hoogste technische kwaliteit per categorie bovenaan staan.

Archiefdiensten W3C WR
Regionaal Archief Tilburg - Jongerenpagina 0 40
Het Utrechts Archief 0 39
Stadsarchief Amsterdam 0 36
Drents Archief 0 29
Historisch Centrum Overijssel 1
Instituut Collectie Nederland 5
Rijckheyt - Centrum voor regionale geschiedenis 6
Brabants Historisch Informatie Centrum 7
Het Markiezenhof 8
Keesings Historisch Archief 8
Streekarchivariaat Regio Achterhoek 13
Digitale Atlas Geschiedenis 22
Haags Gemeentearchief / Haagse Scholen 22
Regionaal Historisch Centrum Eindhoven 50
Fries Historisch en Letterkundig Centrum 63
Nationaal Archief 70
Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging 82
KB/Geheugen van Nederland 124
Film in Friesland 386



Historische verenigingen W3C WR
Vereniging Oud Hoorn 0 41
Historische Vereniging Maassluis 3
Overkwartier van Gelre 5
Heemkundekring Weerderheem 5
Tuinhistorisch Genootschap Cascade 5
Historische Vereninging Nieuwerkerk aan den IJssel 8
Stichting Historische Reeks Land van Heusden en Altena 8
Stichting Noviomagus.nl 11
Stichting Historisch Erfgoed Veldhoven 12
Historisch Genootschap Oud Soetermeer 16
Historische Vereniging Oudheidkamer Rhenen en Omstreken 18
Het Collectieve Geheugen van Gieten 20
Historische vereniging Rijswijk 24
Stichting Oudheidkamer Enter 24
Stichting Historie Peel-Maas-Niersgebied 26
Historische Vereniging Suyder Cogge 31
Vereniging Jan van Hout 38
Vrienden van de Wijenburg 39
Documentatiestichting Leeuwarderadeel 43
Kistemaker Netwerk 45
Historisch Genootschap Lochem-Laren-Barchem 56
Heemkundevereniging Geulle 59
Historische Kring Laren 224
Stichting Westfriese Families ** 1



Musea W3C WR
Slot Zuylen 0 41
Oorlogsmusea 6
Rijksmuseum 7
Hannema Huis 16
Verzetsmuseum Amsterdam 16
Stichting Oud Sint Pieter 20
Stichting Circusarchief 22
Twentse Welle 53



Historische themawebsites W3C WR
Genealogie Online ** 2 0 47
Stamboom Forum ** 2 0 47
Beeldbank WO 2 0 42
En Toen.nu - de Canon van Nederland 0 41
Nederlands Centrum voor Volkscultuur 0 41
Nostalgie Net 0 40
Begrippenlijst Nederlands-Indië 0 39
Stichting Informatie Wereldoorlog Twee 0 38
VPRO 1
Universiteit van Amsterdam 1
Thematis 1
Stichting Dodenakkers.nl 3
Spoorlijn Kampen-Zwolle 3
Stichting Haags Industrieel Erfgoed 3
Archieven.org 4
Forum Eerste Wereldoorlog 4
Gerardweel.nl 8
Hinthamerpark in de oorlog 9
Het verhaal van Groningen 9
Historisch Toerisme Bureau 11
Berts Geschiedenissite 11
In Europa 11
Kennis Infrastructuur Cultuurhistorie 12
Luchtvaartarchief Herman Dekker 12
Kamparchieven.nl 14
Stichting Kennispunt Mei 1940 19
Het geheugen van Almere 20
Vereniging Vrienden Amsterdamse Gevelstenen 21
De Seesinkbeek 22
Stichting de Greb 23
Instituut voor Nederlandse Geschiedenis 23
Anno 27
Geschiedenis.nl 28
Adoptiegraven.nl 28
Pararesearch Team 30
Stichting Historie der Techniek 31
Van de hak op de tak: geschiedenis vanaf 1954 39
A.A. Brediusstichting 43
Centraal Bureau voor Genealogie 46
Collectie Utrecht 60
Smit Transformatoren 64
Go2War2 69
WK 74 Finale 74
De Holocaust - Lest We Forget 90
Villa Bouchina.nl 112
De Eerste Wereldoorlog 1914-1918 199
Historiek.net 305
Sportgeschiedenis.nl 322
Geneaknowhow 323
Nederland in de Tweede Wereldoorlog 333
WW2 Awards 475
Mijn Arnhem.nl 804
Foekje Dillema.nl 992
Strijdbewijs 1345



Organisatie (geen deelnemers) W3C WR
DE REE archiefsystemen 20
Archieven.nl 30
Historisch Nieuwsblad 230

** 1 - Deze website kon door het W3C niet gecontroleerd worden vanwege een coderingsprobleem op de website.
** 2 - Genealogie Online (winnaar archieven.nl 2007 prijs) en het Stamboom Forum zijn websites waarvan ik de initiatiefnemer en beheerder ben.

Uitslag archieven.nl 2008 prijs

Ik raad alle deelnemers aan om de technische kwaliteit van de eigen website te verbeteren, niet alleen voor de prijs maar meer ten behoeve van al uw bezoekers. De archieven.nl 2008 prijs gaat uiteraard niet alleen om de technische kwaliteit. De jury, bestaande uit Amanda Kluveld en Ronald van Raak, zal naar ik aanneem ook/vooral naar de inhoud, smoel en doel van de websites kijken. De winnaar zal bekend worden gemaakt in het Historisch Nieuwsblad, nummer 1 van 2009, tot dan blijft het dus spannend!

[update 14-10-2008] Een andere handige website die gebruikt kan worden om de toegankelijkheid van websites te beoordelen is WAVE - Web Accessibility Evaluation Tool (deze is ook beschikbaar als een Firefox plugin)! Van de websites die 0 fouten volgens het W3C hadden hebben de volgende websites "no accessibility errors": Drents Archief, Vereniging Oud Hoorn, Slot Zuylen, En Toen.nu - de Canon van Nederland, Nederlands Centrum voor Volkscultuur, Stichting Informatie Wereldoorlog Twee, Stamboom Forum en Genealogie Online.

16 september 2008

Stamboom Beurs

Genealogische conferenties in het buitenland

Via Anna-Karin's Genealogical Blog en de weblog van Kindo kan het verslag gelezen worden van Släktforskardagarna, oftewel de Zweedse genealogische dagen. Het is de jaarlijkse conferentie van de Zweedse Federatie van Genealogische verenigingen die dit jaar op 30 en 31 augustus 2008 werd gehouden in Malmö.

Via Rootstelevision kun je een verslag zien - met boeiende sprekers als Tim Sullivan, CEO van The Generations Network (onder andere Ancestry.com) - van de Federation of Genealogical Societies Annual Conference op 3 tot 6 september 2008 in Philadelphia, Pennsylvnia.

Het Britse Who Do You Think You Are? LIVE (gelieerd aan de Engelse variant van het TV-programma Verre Verwanten) is een drie daagse conferentie in Londen. Dick Eastman schreef er over, nam foto's en op Rootstelevision kun je rapportages zien (door Dick Eastman).

Het Franse Fédération Française de Généalogie organiseert elke twee jaar een nationaal congres. Een interview met de president Michel Sémentery over de 19e conferentie in Tours (vorig jaar) is te zien op Rootstelevision. De volgende conferentie zal op 22 tot 24 mei 2009 in Champs sur Marne worden gehouden.

... en in Nederland

Er zijn in Nederland diverse kleinschalige evenementen georganiseerd door archieven en genealogische verenigingen. Ook zijn er grote brede (lees: niet specifiek voor stamboomonderzoekers en historici) beurzen als de 50PlusBeurs waar bijvoorbeeld CBG en Genlias acte de présence geven. Maar waarom is er in Nederland geen grootschalig evenement voor stamboomonderzoekers en historici à la Who Do You Think You Are? LIVE?

Mijn droom: een tweedaagse, groots opgezette Stamboom Beurs in de Jaarbeurs in Utrecht. Droom even mee:

  • Een officiële opening door Minister van OCW Ronald Plasterk.
  • Workshops op gebieden als bronnenonderzoek, paleografie, heraldiek, enz.
  • Bij te wonen opnames van Verre Verwanten (televisie èn radio).
  • Demonstraties van genealogische programma's/websites van diverse nationale en internationale spelers.
  • Lezingen door nationale of internationale bekende namen, zoals Dick Eastman, Jean-Paul Busker (oprichter van www.zooof.com) en Hans den Braber/Herman de Wit (Van papier naar digitaal).
  • Een discussiepanel waarin bepaalde onderwerpen door experts/bekenden als Yvette Hoitink (Nationaal Archief), Christan van der Ven (BHIC) Leo Barjesteh van Waalwijk van Doorn (Nationale Werkgroep Genetische Genealogie) worden besproken.
  • Tentoonstelling, bijvoorbeeld over perioden als Gouden Eeuw of WOII in relatie tot stamboomonderzoek.
  • En uiteraard… veel stands van archieven, genealogische, heemkunde en historische verenigingen, nationale en internationale (al dan niet commerciële) genealogische organisaties en websites (als Ancestry.com en FamilySearch.org), software leveranciers (als Aldfaer en GensDataPro), musea, uitgeverijen, drukkerijen en antiquariaten.

Een nationale Stamboom Beurs, komt u ook?

03 september 2008

Familienetwerksites schenden privacy familie

Familienetwerken als Familieband, Familii en Zooof maken het mogelijk om een stamboom op te zetten. Door het virale karakter van deze Web 2.0 netwerken (en de GEDCOM import mogelijkheid) kunnen snel relaties met familieleden worden gelegd die op hun beurt ook weer actief worden en gegevens van kinderen, broers/zussen, ouders, partners en dergelijke toevoegen. Voor genealogen kan een dergelijk familienetwerk een handig hulpmiddel zijn om gegevens te vergaren en de familie bij de stamboom te betrekken!

De familienetwerken hebben allemaal een privacy reglement die online is in te zien (Familieband, Familii, Zooof). Deze reglementen zijn echter alleen van toepassing op de gebruiker zelf (hetgeen op zich logisch is) en niet op privacy van de door gebruikers ingevoerde (levende) familieleden!

Het opzetten van een stamboom (het verzamelen van persoonlijke gegevens) is, mits de gegevensverzameling is aangemeld bij het College Bescherming Persoonsgegevens, toegestaan (zie ook de discussie Persoonsgegevens internet beschermd op het Stamboom Forum). Echter het publiceren van gegevens van een levende persoon mag (conform Wet Bescherming Persoonsgegevens) alleen als deze persoon zijn/haar uitdrukkelijke toestemming heeft gegeven. Het is de stamboomonderzoeker dus niet toegestaan om genealogische gegevens van levende personen te delen via een (afgeschermde) website!

En volgens mij - maar ik ben geen jurist - gaat het hier bij de familienetwerksites fout! Het probleem ontstaat op het moment dat je als familienetwerkgebruiker anderen uitnodigt in het familienetwerk: deze personen krijgen toegang tot de gehele stamboom, dus inclusief de gegevens van de levende personen (of dit al dan niet directe familie is is in het kader van de Wet Bescherming Persoonsgegevens niet relevant).

familienetwerk

Ik heb bovenstaande bij de drie genoemde familienetwerk uitgeprobeerd: als gebruiker X gegevens opvoeren van mijzelf en mijn familie (dus inclusief levende personen) en dan een relatie (gebruiker Y) uitnodigen (tot de 'Familiekring"). Gebruiker Y kon naast de persoonlijke gegevens van gebruiker X (waarvoor toestemming verleend) ook alle persoonlijke gegevens zien van de familieleden van gebruiker X en die hebben er zeker weten geen toestemming voor gegeven!

Een onschuldige stamboomonderzoeker kan het openbaren van de stamboom inclusief levende personen aan familieleden/kennissen/vrienden via de familienetwerk site vergelijken met het tonen van de stamboom op een verjaardag in huiselijke kring. Maar die vlieger gaat niet op: we zijn nu digitaal; de risico's zijn groter!

Een recent vonnis wat hier ook bij gehaald kan worden is de uitspraak van de rechter die een afgeschermde Hyve toch als openbaar beschouwde (zie ook Afgeschermde Hyve is toch openbaar? op het weblog van Arnoud Engelfriet en Bestaat beslotenheid op internet? Niet op besloten Hyves volgens Rb. Assen 4 augustus 2008 op het weblog van het Computer/Law institute van de Vrije Universiteit Amsterdam).

Gegevens die elektronisch - voor een beperkte/uitgenodigde groep - beschikbaar worden gemaakt kunnen nu eenmaal makkelijk gekopieerd worden, in de Google Cache terecht komen en/of een eigen leven gaan leiden. Privacy is dus zo geschonden op de familienetwerksites en dat moet voorkomen worden. Ofwel door goede voorlichting danwel door technische maatregelen te nemen!

[update] Op websites als Schoolbank en Haagse Scholen kunnen personen worden geïdentificeerd op schoolfoto's. Een ieder (ook anderen dan de persoon zelf!) kan persooninformatie (naam) koppelen aan een foto. In principe is dit dus ook een vorm waarbij de privacy van personen door anderen kan wordt geschaadt (zonder dat hier duidelijke communicatie over is)!

16 augustus 2008

Mijn DNA (en dat van mijn voorvaders) is doorgelicht!

Vandaag had ik post van het Forensisch Laboratorium voor DNA Onderzoek van het Leids Universiteit Media Centrum (LUMC). Het betrof de uitslag van het Y chromosomaal DNA onderzoek van sample "YY51" in het kader van het Project Genetische Genealogie in Nederland waar ik al eerer op mijn weblog over schreef.

IMG_1596

De uitslag van 4 pagina's bevat een uitleg van het onderzoek zelf en het onderzoeksresultaat: het haplotype en haplogroep. Daarnaast ook 4 pagina's met uitleg van de Y Chromosome Haplotype Reference Database waar in gezocht kan worden.

Bas Lems (bestuurslid NGV) heeft ook meegedaan en schreef onlangs op zijn weblog in het artikel DNA gezocht:

De resultaten van het onderzoek zijn nu deels bekend en uit het rapport dat ik kreeg toegestuurd blijkt dat ik behoor tot haplogroep I (de letter i, niet het cijfer 1). Een haplogroep is een groep individuen met sterke overeenkomsten in de DNA-structuur. Haplogroep I komt (van oorsprong) buiten Europa niet voor en is het sterkst vertegenwoordigd in de bevolking van Scandinavië, Bosnië/Herzegovina, Kroatië en Sardinië. In Nederland komt het relatief weinig voor.

Laat sample "YY51" nu ook een haplogroep I zijn!

Het DNA profiel bestaat naast de haplogroep (typering van de Single Nucleotide Polymorphisms) en uit het haplotype voor 16 STR's (Short Tandem Repeats). Bijvoorbeeld DYS19 is 14 en GATA_H4 is 11. Duidelijk toch ?! Ok, ik snap er nog niets van, dus ik kan het ook nog niet helder uitleggen...

Ik ga me eens inlezen en wellicht dat er nog informatie komt van Project Genetische Genealogie in Nederland (helaas zat bij deze niet in hetzelfde postpakket, gemiste kans).

Eén ding zit me wel dwars: van wie is sample "YY51" ?

20080229-191718

20080229-191704-ingezoomdHierboven een foto van de "onderzoekset DNA - wangslijm IND" die was verstrekt. De DNA monsters waren stuk voor stuk voorzien van een stikker met streepjescode ter identificatie van het monster. Mijn monster had dus de identificatie VAE670 (hiernaast vergroot).

Op het voorblad van de brief van het LUMC (dat bovenin dit artikel is afgebeeld) wordt gesproken over samplecode "YY51". Deze wordt ook in de rest van het rapport gebruikt. Mijn naam is er met de hand boven geschreven, afgaande op de postcode van de afzender door de heer Barjesteh van Waalwijk van Doorn van het Project Genetische Genealogie.

Wellicht dat ik nu te veel "chain-of-evidence" CSI paranoia ben, het LUMC hoeft niet persé mijn naam èn DNA te hebben, maar waarom is de identificatie van het monster niet gebruikt? Nu moet ik er maar op vertrouwen dat sample "YY51" overeenkomt met ene Bob Coret...

24 juli 2008

Mijn DNA en mijn kwartierstaat

Na een uur niet drinken en eten was het zo ver: ik kon mijn DNA afstaan door 45 seconden mondwater in mijn mond te spoelen en dat daarna weer in een potje te spugen. Weer eens een andere methode van stamboomonderzoek!

Genetische Genealogie

Het was voor mij de tweede keer dat ik mijn DNA afsta ten behoeve van genealogisch onderzoek. Zoals ik al aankondigde in Een nieuwe fase in genealogisch onderzoek doe ik mee met het Project Genetische Genealogie in Nederland. In het genoemde artikel beloofde ik u op de hoogte te houden van het proces en de resultaten. Reden dat ik dit (nog) niet heb gedaan is dat de eerste kennismaking (de "intake") met het werk van de Nationale Werkgroep Genetische Genealogie niet echt positief was. Laten we het er maar op houden dat ik hogere verwachtingen had.... Ik hoop dat het DNA materiaal dat ik reeds medio april heb opgestuurd iets oplevert. Tot op heden heb ik er in ieder geval nog niets over gehoord (zelf geen ontvangstbevestiging)....

Post uit Salt Lake City

IMG_1329

Het pakketje dat vandaag via de post uit Salt Lake City, Utah, Amerika kwam is afkomstig van de Sorensen Molecular Genealogy Foundation (SMGF). Dit is een non-profit organisatie die zich inzet voor de promotie van wetenschappelijk onderzoek op het gebied van genetica, genealogie en toepassingen hiervan die de mensheid bind.

Our mission is to change the way we think about each other, and hopefully the way we act towards each oterh, by showing we are on great human family.

OK, dit overtuigde mij ook niet zo. Maar resultaten van de gratis DNA test komen in de Sorensen Database: 's werelds grootste collectie van gecorreleerde genetische en genealogische informatie, welke miljoenen genealogische records en genetische informatie bevat van ruim 100 duizend DNA monsters van over heel de wereld (zowel Y-chromosoom die van vader op zoon wordt doorgegeven als mtDNA dat van moeder op kind overgaat).

IMG_1338

De website van het SMGF zag (en ziet) er goed uit en ook het postpakketje zag er zeer verzorgd uit: duidelijke informatie (over wat er met het materiaal gebeurt en het juridische deel) in een doosje dat je ook weer gebruikt om het DNA monster en persoonlijke informatie inclusief kwartierstaat op te sturen. En zoals ik dit artikel al begon, niet een schraper waarmee je wat wangslijm verzameld maar een potje mondwater.

IMG_1340

Ook bij deze genealogische DNA test ben ik toch weer wat sceptisch. Zal het me iets brengen dat mijn genealogische onderzoekt helpt? Of geeft het algemene informatie over afstamming in delen van de wereld? Ook hier is het weer afwachten, als er resultaten zijn zal ik deze op mijn weblog plaatsen.

U ook?

Tenslotte, de DNA kit is gratis, dus ook u kunt eenvoudig meedoen. En het SMGF werkt ook graag samen met familienaam projecten, genealogische verenigingen en andere groepen!

Heeft u al ervaring met genetisch genealogie? Ik hoor het graag via de commentaar functie bij dit artikel.

[Update 31/7] Vanavond ontving ik de volgende e-mail van Leo Barjesteh van Waalwijk van Doorn van Project Genetische Genealogie in Nederland:

De resulaten van het onderzoek naar Uw dna-profiel verwachten wij in de komende weken binnen te krijgen. De eerste 200 resultaten zijn reeds bij ons binnengekomen en aan de deelnemers doorgestuurd. Op dit moment telt het project zo'n 400 deelnemers en er komen er nog dagelijks bij! De voorlopige conclusies zullen begin oktober bij het symposium van het Genootschap te Amsterdam worden bekend gemaakt en eind november volgt er een dag in Leiden waarbij de publicatie over dit project ten doop wordt gehouden en waarbij er uitgebreid ingegaan kan worden op de individuele resulaten en de conclusies.

09 juli 2008

Weer een mooi transcriptie initiatief: World Archives Project

Vanavond kreeg ik een uitnoding ("You're invited to help save the world's stories.") van Ancestry.com om mee te doen in een "private beta" (testen door een selecte groep gebruikers van een stuk software dat binnenkort wordt uitgebracht) van hun nieuwste project: World Archives Project.

Transcriberen0

Ancestry.com, onderdeel van The Generations Network, Inc., noemt het zelf "a revolutionary community keying project that lets anyone from the genealogy community help bring free historical records collections to the public". Oftewel: enthousiastelingen ondersteunen in het transcriberen van genealogische digitale bronnen. Het "revolutionary" deel is puur marketing (lees: onzin), the Mormonen doen dit langer met hun FamilySearch Indexing service (zie ook Vrijwillige digitalisering van genealogische bronnen motiveren en ondersteunen).

Hoe werkt het?

Ancestry.com verkrijgt en digitaliseerd historische bronnen in hun systeem. Deze bestanden worden door een boel vrijwilligers (de "genealogische community") middels de zogenaamde KeyingTool getranscribeerd waardoor er op alle digitale bestanden een doorzoekbare index komt. Deze index is daarna gratis toegankelijk, de scans waarschijnlijk niet... Ancestry.com is en blijft een commercieel bedrijf. Maar toch, een goed initiatief!

Aan het werk

Na het downloaden van een stuk software en inloggen kan het werk beginnen. De eerste stap is het downloaden van een "image set": een set van digitale bestanden die getranscribeerd kunnen worden. Ik kreeg de set "Nebraska State Census records from the 1860s to the 1880s" toebedeeld. Na het selecteren van de set wordt je gevraagd om het formulier type en layout te kiezen waarna je een tweetal markeringspunten op de scan aangeeft. Deze markering helpt je bij het invullen van de data (het te transcriberen deel wordt dan gemarkeerd).

2

Het programma kent klaarblijkelijk de diverse formulieren... Verder biedt de tool een boel mogelijkheden om de scans duidelijk te krijgen (inzoomen, contrast wijzigen, enz.). Er zijn diverse handige hulpjes, zo wordt bijvoorbeeld bij het invullen van de plaatsnaam een lijstje getoond met de vermoedelijk plaatsen:

3b

Ook zijn er voorbeelden van handschriften:

5

Helaas, het is nu nog een beta (dus nog geen "af" product); ik kreeg ik diverse foutmeldingen en het markeringsgedeelte werkte niet goed bij mij, maar het principe (en de potentie) is duidelijk!

6

Je kunt ook een online presentatie van de Keying Tool van Ancestry zelf bekijken.

Kwaliteit

De kwaliteit van alle transcripties wordt - net als bij FamilySearch Indexing - geborgd door het feit dat elke set van scans door twee vrijwilligers wordt getranscribeerd. Bij verschillen tussen de twee zal een "arbitrator" uitkomst bieden.

Conclusie

Ook al zit er een commerciële partij achter, ik ben erg positief over het World Archives Project. Ancestry.com heeft een groot bereik en kan waarschijnlijk dus heel van mensen motiveren om mee te werken waardoor er veel materiaal efficiënt en effectief wordt getranscribeerd. Het programma is nog niet helemaal af, maar daarvoor is het ook een beta. Nu is het hopen dat Ancestry ook Nederlandse bronnen ter transcriptie gaat aanbieden! **

En ik blijf het roepen tegen de heren "Van Papier naar Digitaal" en archiefinstellingen: dit is een tool waarmee je vrijwillers blij maakt en waarmee resultaat wordt verkregen!

[** Update] Ancestry Support meldde het volgende: "Our future plans do include transcribing international data sets. I am not sure as to the content yet but we are open to working with Societies who have data that they would like imaged and transcribed."

09 juni 2008

Sociaal netwerk voor genealogen

sociaal_netwerk Iedereen heeft een sociaal netwerk met familie, vrienden, kennissen en collega’s. Dit fenomeen is ook op Internet aanwezig! De mogelijkheden van internet kunnen helpen bij het onderhouden, uitbreiden en uitnutten van het sociale netwerk. Dit artikel gaat in op online sociale netwerken in het algemeen en het sociale netwerk voor genealogen in het bijzonder.

Hoe werken online sociale netwerken?
Veelal herken je de online sociale netwerken aan het feit dat je er een profiel kunt maken. Een profiel bevat informatie over de eigen persoon en veelal ook een foto. Het profiel is dan te koppelen aan andere mensen die al een profiel binnen dat sociale netwerk hebben, meestal worden deze koppelingen ook wel "vrienden" genoemd. Dat kunnen bekenden zijn, maar via een sociaal netwerk kun je ook met mensen in contact komen die je nog niet kent, doordat je iets met hen deelt.

Onderstaande video door de Commoncraft show geeft, in de voor hun typerende stijl, aan wat een online sociaal netwerk is en wat je er aan kunt hebben.

Voorbeelden van "social networks" zijn Hyves, NetLog, Schoolbank.nl, Plaxo en (het meer zakelijke) LinkedIn, allemaal netwerken met miljoenen gebruikers!

online genealogen op LinkedInBinnen dergelijke sociale netwerken bestaat vaak ook de mogelijkheid om groepen te vormen (dat op zich natuurlijk weer een sociaal netwerk op zich is) rond een bepaalde organisatie of kennisgebied. LinkedIn gebruikers kunnen bijvoorbeeld kenbaar maken dat zij een stamboomonderzoeker zijn door zich aan te sluiten bij de online genealogen groep.

Stamboom Forum, het sociale netwerk van genealogen

Het Stamboom Forum is een sociale netwerk specifiek voor genealogen. Naast de discussie die er mogelijk is - na eenmalige gratis registratie - kan er ook een profiel worden aangemaakt waar de genealoog iets kan vertellen over bijvoorbeeld het eigen genealogische onderzoek en de familienamen die hij/zij (onder)zoekt. Binnen het profiel zijn ook de favoriete websites uit de Stamboom Gids zichtbaar en de eigen publicaties op Genealogie Online.

Binnen het Stamboom Forum kunnen andere leden als vriend worden aangemerkt. Naast het feit dat de vriendenkring op het profiel wordt getoond en men elkaar sneller kan vinden wordt sommige informatie ook alleen beschikbaar gesteld aan vrienden en is dus niet openbaar als men dat zo insteld. Op deze manier kan er dus (persoonlijke) informatie worden verstrekt die niet gelijk via Google door iedereen is te vinden.

Zo kan elke stamboomonderzoeker in zijn of haar profiel aangeven dat er genealogische vriendendiensten worden geleverd aan andere leden of vrienden. Enkele voorbeelden:

ArchiefIk woon dicht bij het Haags gemeentearchief en ben bereid hier voor Stamboom Forum leden iets op te zoeken.

ErvaringIk heb veel ervaring/kennis van de lokale geschiedenis van Gouda en ben bereid dit voor Stamboom Forum vrienden in te zetten.

Boek/tijdschriftIk heb de kwartierstatenboeken van Prometheus en ben bereid hier voor Stamboom Forum leden iets in op te zoeken.

CD/DVDIk heb Genealogie uit Limburg - 2007 CD en ben bereid hier voor Stamboom Forum vrienden iets in op te zoeken.

WebsiteIk ben lid van Ancestry.com en ben bereid hier voor Stamboom Forum vrienden iets in op te zoeken.

Online sociale netwerken worden interessanter naarmate de populatie groeit. Met zo'n 17 duizend leden is het Stamboom Forum een zeer nuttig èn leuk instrument om in contact te komen met andere stamboomonderzoekers of geïnteresseerde naamgenoten en elkaar te helpen bij onze passie: genealogie!

25 april 2008

Stamboom TV

Het maken en publiceren van video is tegenwoordig erg eenvoudig en nagenoeg gratis. Hier lijkt mij een kans te liggen voor het NGV of GCV/HCC Genealogie, ik heb het al eerder geroepen (www.genealogie.tv is al bezet), maar roep het nog een keer: maak werk van Stamboom TV!

Tijdens de voorbereiding van de lezing Internet services voor stamboomonderzoekers, die ik op uitnodiging van de afdeling Computergenealogie van het NGV op 5 april jongstleden mocht verzorgen, viel het mij op dat er op de bewuste dag zo'n 5 bijeenkomsten waren georganiseerd door het NGV. Daarnaast had de ruimte waar ik de lezing gaf een capaciteit van maar 80 personen. Kortom, niet iedereen kan naar elke activiteit/lezing komen. Een situatie die in het Internet tijdperk makkelijk anders kan, met groot voordeel voor de genealogische vereniging of archiefinstelling....

Het idee

Het idee is simpel: neem elke lezing op video op, maak van elke bijeenkomst een korte impressie en plaats deze op een website als YouTube/Google Video of begin je eigen video website via StartYourTube. Het voorbeeld is toch wel RootsTelevision!

Een promo

Bovenstaande video is gemaakt met mijn foto camera, dit levert uiteraard wat lagere kwaliteit dan een video camera. Maar het gaat om het idee!

Wat kost Stamboom TV?

De investering zit in de video camera's en statief en wellicht in videobewerkingsoftware of cursus. Het "uitzenden" is gratis!

Wat levert Stamboom TV op?

  • er ontstaat een rijk archief die beoefening van de genealogie bevordert door "de verbreding en verbreiding van de kennis daarvan en van al hetgeen daar aan verwant is" (quote statuten NGV);
  • de lezingen en bijeenkomsten hebben een veel groter publiek;
  • de video's zijn te bekijken wanneer je maar wilt;
  • het 'internet televisiekanaal' is een extra kanaal waarmee een genealogische vereniging haar leden en niet-leden kan bedienen. Het geeft hiermee gelijk een heel goed beeld van de bezigheden van de vereniging, wat weer nieuwe leden kan opleveren!

Welke genealogische vereniging pakt dit idee op?

15 april 2008

Toegankelijkheid archieven buiten kantooruren

Ik werd deze week via de RSS feed van het Nationaal archief op de hoogte gebracht van het nieuwsbericht dat het Nationaal Archief vanaf 17 mei om de week op zaterdag open zal zijn. Aangezien de kantooruren door mij - en velen met mij - worden doorgebracht op kantoor en archiefbezoek op deze tijden dus niet mogelijk is, stemde mij deze openstelling op zaterdag erg goed.

Aangezien ik het beeld had dat stamboomonderzoek buiten de kantooruren eigenlijk alleen kan via Internet kon heb ik een steekproef genomen bij een 19-tal archieven op openingstijden (op basis van wat er vermeld staat op de website van het betreffende archief of instelling).

Resultaten steekproef

Hieronder ziet u de resultaten van de steekproef (gepubliceerd via Google Documenten). Ik heb in dit overzicht de "open buiten kantooruren" velden groen gemarkeerd.

Conclusie

In het algemeen kan ik zeggen dat ik mijn beeld moet bijstellen: archiefbezoek buiten kantooruren is goed mogelijk!

07 april 2008

Digitale studiezaal CBG live!

Het Centraal Bureau Genealogie (CBG) heeft een belangrijke stap gezet in haar digitale dienstverlening met het live brengen van haar Digitale studiezaal. In deze Digitale studiezaal wordt toegang gegeven tot een groeiend aantal gedigitaliseerde verzamelingen en naslagwerken. Op dit moment zijn de volgende collecties in de Digitale studiezaal beschikbaar:

Digitale afbeeldingenimage

Toegang tot de Digitale studiezaal loopt via de normale "zoeken in catalogus" functie (rechtsboven op de website van het CBG). De bekende resultatenpagina met knoppen naar resultaten (groen voor resultaten binnen een bepaalde collectie, grijs voor geen resultaten) worden nu - als er digitale afbeeldingen beschikbaar zijn - voorzien van een "document" ikoontje. Een zoektocht naar 'coret' gaf aan dat er digitale afbeeldingen zijn binnen de 3 treffers op familieadvertenties.

Na het klikken op de familieadvertenties knop volgt het scherm met resultaten met daarbij bij één van de treffers de knop "afbeelding".

image

Registratie

Na het klikken op de "afbeelding" knop opent er een nieuw scherm: de bezoekregistratie. Om de digitale afbeelding in te zien dient u zich (eenmalig) te registreren en daarna in te loggen. U bent er dan nog niet: voor de digitale afbeeldingen geldt een gebruiksvergoeding!

De Digitale studiezaal van het CBG maakt gebruik van een pay-per-view systeem, waarbij wordt gerekend in 'eenheden'. Een gedeelte van de afbeeldingen zijn gratis in te zien, voor een ander deel dient er betaald te worden. De gebruiksvergoeding bestaat uit een bepaald aantal 'eenheden' per afbeelding. 'Eenheden' zijn online te kopen via iDeal(dat direct gekoppeld is aan het internetbankieren bij ABN AMRO, Fortis, Postbank, Rabobank of SNS Bank) of credit card. Beide betalingsmethoden zijn beproefd en veilig te noemen!

image Wanneer we eenheden hebben gekocht (500 eenheden kost € 20,- , als je voor € 36,00 per jaar Vriend van het CBG wordt krijg je 500 gratis eenheden per contributiejaar en ook nog eens 100 extra eenheden bij eerste bezoek aan de Digitale studiezaal) zien we het tegoed rechtsboven in beeld en kunnen we een resultaat gaan inzien.

Inzien afbeeldingen

Allereerst wordt er een klein deel van het resultaat getoond (dit is nog gratis!) zodat je kunt beoordelen of het een resultaat is dat je daadwerkelijk wilt inzien. Na het aanvinken van de melding onder de afbeelding zie je wat de betreffende afbeelding "kost". Een A4-tje met familieadvertenties kost 4 eenheden (omgerekend 16 eurocent), een stuk politieblad 8 eenheden en een bidprentje 20 eenheden (gebaseerd op een kleine steekproef, waarbij ik geen gratis afbeelding ben tegengekomen).

image

Na het klikken op "Volledige beeld bekijken" wordt de gehele afbeelding in een Flash viewer in de webbrowser getoond (en de eenheden afgeschreven). Hier kun je in- en uitzoomen en de afbeelding naar links en recht bewegen. Boven de viewer staat een "download" link waarmee je de totale pagina in één keer kunt downloaden (erg handig!). De afbeelding blijft een jaar lang te bekijken (dus je hoeft niet bij elke bezichtiging weer te betalen!).

Let op: gebruik afbeeldingen

Alhoewel ik geen jurist ben maak ik uit het 'Reglement en voorwaarden gebruik website en digitale studiezaal Centraal Bureau voor Genealogie' - waarmee elke gebruiker akkoord dient te gaan - dat de afbeeldingen niet op de eigen website geplaatst mogen worden:

Het materiaal op deze website mag, mits ongewijzigd en met bronvermelding, vrij worden hergebruikt voor niet-commercieel persoonlijk gebruik. Het op deze website verkregen materiaal mag niet worden verveelvoudigd en openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming van het Centraal Bureau voor Genealogie.

Tenslotte

De Digitale studiezaal maakt een deel van de zeer interessante bronnen van het CBG beschikbaar, tegen betaling. Alhoewel nergens expliciet beschreven ligt het in de lijn van de verwachting dat de omzet van de Digitale studiezaal wordt besteed aan het digitaliseren van andere collecties en dat is natuurlijk een positieve ontwikkeling!

Ik ben positief gestemd. De eerste reacties op het Stamboom Forum zijn positief! Wat vindt u ervan?

05 april 2008

Lezing "Internet services voor stamboomonderzoekers" (presentatie online)

Hieronder kunt u de presentatie bekijken van de lezing "Internet services voor stamboomonderzoekers".


En enkele foto's:





En tenslotte een lijst met links naar websites die genoemd zijn de lezing:

11 maart 2008

Lezing "Internet services voor stamboomonderzoekers" (5 april 2008)

  • Hoe lokaliseer ik op Internet andere stamboomonderzoekers?
  • Hoe vind ik genealogische bronnen die beschikbaar zijn op Internet?
  • Hoe kan ik snel genealogische bronnen die via Internet beschikbaar zijn op familienaam doorzoeken?
  • Hoe kan ik via Internet vragen stellen, feedback geven, tips uitwisselen, ideeën opperen, nieuws melden, discussiëren met andere stamboomonderzoekers?
  • Hoe kan ik via Internet samenwerken op genealogisch vlak door bijvoorbeeld transcripties te maken van scans?
  • Hoe kan ik mijn genealogische gegevens op Internet publiceren?
  • Waar moet ik rekening mee houden bij publicatie?
  • Hoe kan ik op de hoogte worden gehouden van nieuws (wat is RSS)?
  • Wat zijn de ontwikkelingen op Internet en hoe kan ik daar gebruik van maken (wat is Web 2.0)?

Op zaterdag 5 april zal ik, op uitnodiging van de afdeling Computergenealogie van het NGV, bovenstaande en andere vragen beantwoorden en demonstreren tijdens de presentatie Internet services voor stamboomonderzoekers!

De lezing is toegankelijk voor iedereen, maar de zaal heeft een capaciteit van 80 personen. Vóór de presentatie zal er op dezelfde lokatie vanaf 11.00 uur een ledenvergadering zijn van de afdeling Computergenealogie, deze is alleen toegankelijk voor leden. Zie ook de aankondiging op de website van het NGV.

Voor in uw agenda:

Wat Lezing "Internet services voor stamboomonderzoekers" door Bob Coret
Wanneer Zaterdag 5 april 2008 om 14:00 (tot uiterlijk 16:00)
Waar Vergadercentrum Vredenburg 19 in Utrecht (zie routebeschrijving / bekijk op Google Maps)

09 maart 2008

Van Papier naar digitaal, met de tijd mee!

Mededeling: De performance van de VPND-website is de laatste tijd niet goed. Dit komt enerzijds door een groeiende populariteit van de website; anderzijds is er een technisch probleem waardoor de response sterk fluctueert. Naar de oorzaak van het probleem wordt gezocht. Excuses voor het ongemak: u helpt uzelf en anderen door zoveel mogelijk de populaire bezoektijden (tussen 18-23 uur) te mijden.

Sinds enige tijd prijkt bovenstaande melding op de startpagina van de Van Papier naar Digitaal (VPND) website. VPND is een initiatief van Hans den Braber en Herman de Wit
ter bevordering van het online brengen van genealogisch bronmateriaal. Het is een website met gescande (en getranscribeerde) bronnen uit heel Nederland. Een zeer lovenswaardig initiatief! Qua inhoud is het een belangrijke en nuttige website voor stamboomonderzoekers, echter, qua techniek en gebruikersvriendelijkheid lijkt op deze website de tijd stil te staan...

In dit artikel geef ik advies op het gebied van techniek en "outsourcing" om de performance van VPND te verbeteren. De tips zijn generiek, dus ook andere website eigenaren zijn er bij gebaat! Advies omtrent functionaliteit en organisatie inzake VPND bewaar ik voor een volgend artikel.

Bandbreedte

VPND herbergt erg veel content, informatie pagina's (HTML), ondersteunende plaatjes en een zeer grote berg PDF bestanden. Hoe meer bezoekers hoe meer data er door de webserver van VPND geserveerd moet worden. Zowel de 'Internet-pijpleiding' als de webserver heeft hier problemen mee, wat de snelheid van de website voor bezoekers ernstig doet afnemen, en dat wordt alleen maar erger als er niets gebeurd ...

Even een voorbeeld: de pagina met bronnen uit Weerselo is een HTML pagina van 137.284 bytes met een tweetal afbeeldingen (banner-digi-project_nl.gif van 5.146 en BMgrijs.jpg van 1.830 bytes), een totaal van 144.260 bytes voor één pagina! Over de download tijd heb ik het nu maar even niet, die is dramatisch.

Met een tweetal eenvoudige technieken kunnen we dit met een factor 20 verbeteren (dus terugbrengen naar 7.254 bytes)!

Compressie

Ten eerste is HTML uitermate geschikt om te comprimeren. In het Internet protocol (HTTP) zijn hier afspraken over gemaakt: als de browser aangeeft dat deze content compression (in de vorm van bijvoorbeeld gzip) aankan - en dat doet/kan iedere moderne brower - dan kan de webserver gecomprimeerde content naar de webbrowser sturen. Dit is overigens volledig transparant voor de bezoeker! Voor het HTML van 144.260 bytes hoeft er ineens in GZIP vorm maar 7.254 bytes verstuurd te worden. De VPND website draait op Apache, dus de HTTP compressie is een kwestie van configureren van mod_gzip (net als Apache is deze extra module uiteraard gratis)!

Caching

Een tweede verbeterpunt ligt op het punt van caching. Waarom zouden de plaatjes op VPND bij elke pagina opnieuw van server naar browser worden gestuurd, deze zijn steeds hetzelfde!? Dit geldt tot op zekere hoogte overigens ook voor de HTML pagina (die wijzigt toch niet elk uur?). Met enkele simpele regels configuratie kan de webserver aan de browsers aangeven dat de gedownloade content "onthouden" (gecached) kan worden, oftewel Server Side Cache Control. Wanneer bijvoorbeeld de plaatjes dus éénmalig zijn geladen door de browser hoeft het bij de volgende pagina waar de plaatjes in zitten niet weer geladen te worden. Weer 6.976 per pagina bespaard aan bandbreedte!

Outsourcing, het grote werk

Het bulk van de bandbreedte wordt "verbrand" door de PDF bestanden, het "vloeibare goud" van VPND. Op dit moment worden al deze documenten door VPND zelf gehost, maar waarom dit niet "outsourcen", oftewel uitbesteden aan een andere internet service?

Hieronder een voorbeeld van een PDF bestand van Genealogie Online:




Scribd is een soort YouTube voor documenten, waaronder PDF documenten. Naast de opslag van de documenten bij Scribd leveren zij tools (zoals hierboven) om de documenten te "embedden" en te bekijken (zonder de noodzaak van bijvoorbeeld Adobe Reader). Scribd biedt een platform die het mogelijk maakt om hun technologie, wederom gratis, te gebruiken op de eigen website. Op Genealogie Online worden alle PDF document op deze manier gepresenteerd, zie bijvoorbeeld het Genealogische woordenboek (van André Dumont). Dus in plaats van een PDF document van 5 megabytes dat elke keer van de VPND website gehaald moet worden hoeft het bij gebruik van Scribd op VPND slechts één keer te gebeuren (door Scribd) en daarna voor alle gebruikers niet meer (de PDF document komen dan van Scribd!). Op alleen de Weerselo pagina staat al 540 MB aan PDF: reken uit je winst in bandbreedte als je de PDF hosting uitbesteed!

Conclusie

Je kan - in het algemeen - natuurlijk een snellere server neerzetten voor de webserver en meer bandbreedte bij de ISP afnemen, maar bovenstaande maatregelen zijn gratis en leveren veel, veel meer snelheidswinst op!

03 maart 2008

Genealogisch woordenboek, een voorbeeld van open content

Websites leveren aan gebruikers een service die veelal is gebaseerd op bepaalde inhoud, content. Denk bijvoorbeeld aan de akten van geboorten, huwelijken en overlijdens in de burgerlijke stand. Genlias is een website die deze content doorzoekbaar maakt en presenteert. Mijn betoog in dit artikel is dat gebruikers nog meer gebaat zijn bij open content (zie Wikipedia definitie)!

Op basis van de data die Genlias biedt heb ik een aanvullende dienst gemaakt, de Genlias Monitor genaamd. Deze service controleert voor gebruikers of er nieuwe akten zijn toegevoegd. Het is een service die - gratis - door mij als privé persoon is gemaakt en - gratis - aan iedereen wordt geboden en dus aanvullend is op de functionaliteit die Genlias biedt. Helaas is hier niet echt sprake van open content. De Genlias Monitor komt via screenscraping aan de data, overigens met toestemming (ditzelfde geldt voor de Digitale Stamboom Monitor), wat een suboptimale oplossing is (understatement!)

Een recent voorbeeld van open content waar ik mijn tanden in heb gezet is de Trefwoordenlijst Genealogie opgesteld door André Dumont. Alhoewel deze inhoud ook niet via een technische standaard op open wijze wordt aangeboden stelt André deze inhoud wel ter beschikking aan anderen, mits niet ingezet voor commerciële doeleinden of vergezeld van reclame. Volgens mij geheel in de spirit van een Creative Commons licentie!

Ik heb de inhoud van de trefwoordenlijst met toestemming van André op Genealogie Online geplaatst (in de Naslag sectie) als genealogische woordenboek. Uiteraard met vermelding van André Dumont als auteur en link naar zijn homepage en feedback mogelijkheden. Ik heb hierbij getracht de zoekfunctie heel gebruikersvriendelijk te maken door gebruik te maken van nieuwe technologie (AJAX), dus iets extra's toe te voegen (het NGV had overigens al iets soortelijks gedaan).

Een volgende stap was om deze zoekfunctionaliteit ook voor anderen eenvoudig beschikbaar te maken, dit heb ik gerealiseerd via de een genealogisch widget, Genealogische woordenboek genaamd. Hieronder is de widget te zien (en te gebruiken) en deze kan dus door een ieder op de eigen website worden geplaatst!

Met deze twee kleine voorbeelden hoop ik vooral genealogische organisaties en archieven (en bijvoorbeeld ook de partipanten in de Genealogie 2.0 groep) te laten zien wat er met open content bereikt kan worden. Derden gaan - onder voorwaarden - "aan de haal" (in positieve zin!) met de beschikbaar gestelde data om er (gratis) mooie en nieuwe functionaliteit mee te realiseren voor gebruikers!

Wees dus dus niet bang om open content te bieden, het is juist een slimme zet in het Web 2.0 tijdperk. Kortom: denk aan RSS feeds, API's en "embed" mogelijkheden (geef gebruikers de mogelijkheid zoals YouTube doet om de content te laten opnemen in de eigen website/blog)!

Lees ook mijn eerdere betoog: Na toegankelijke websites ook toegankelijke data!